Hozirgi kunda O’zbekistonda futbol deyarli har bir oilada muhokama qilinadigan mavzu. Ertalab ko’chada bir guruh yoshlarning to’p tepayotganini ko’rsangiz, ajablanmang. Lekin bu mashhur o’yin bizning yurtimizga qachon va qanday kirib kelgan? Bu haqda ko’pchilik o’ylayvermasa ham, mening shaxsimcha, bu mavzu juda qiziqarli va ko’pchilikni hayron qoldirishi mumkin.
Futbolning yurtimizga ilk qadami
O’zbekistonda futbolning rasmiy tarixi XX asrning boshlariga to’g’ri keladi. Ayrim manbalarga ko’ra, birinchi futbol to’pi 1912-yili Farg’onaga kelib tushgan. Keyinroq esa Toshkent, Samarqand, Buxoro kabi yirik shaharlarda ham futbol jamoalari tashkil topa boshlagan. Hali texnika rivojlanmagan, televizorlar yo’q davrda, odamlar to’p o’yinlariga shunchalik berilib ketishganidan hayratlanaman. O’sha paytdagi sharoitda ham o’yinni tashkil qilish, maydon tayyorlash oson bo’lmagan. Ammo havaskorlik darajasida bo’lsada, futbol muxlislar soni ko’payib borgan.
Sovet davri futbolni yanada ommalashtirdi. 1926-yili O’zbekiston chempionati tashkil etildi va unda ko’plab jamoalar ishtirok etdi. Bu musobaqalar jamoalar o’rtasida sog’lom raqobatni kuchaytirdi va o’yinchilarning mahoratini oshirishga yordam berdi. Toshkentning «Spartak» (keyinchalik «Paxtakor») jamoasi aynan shu davrda shakllana boshladi va keyinchalik O’zbekiston futbolining ramziga aylandi. Paxtakorning o’yinlari nafaqat Toshkent, balki butun O’zbekiston bo’ylab katta qiziqish bilan kuzatilardi.
Mustaqillik va yangi davr
1991-yili O’zbekiston mustaqillikka erishgach, sportimiz, jumladan futbol ham yangi bosqichga ko’tarildi. O’zbekiston Futbol Federatsiyasi tashkil topdi va mamlakatimiz xalqaro futbol maydonlarida o’z o’rnini egallay boshladi. Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) va FIFAga a’zo bo’lishimiz milliy futbolimizning rivojlanishi uchun katta imkoniyatlar ochib berdi. Milliy chempionatimiz yanada kuchaydi, klublarimiz Osiyo Chempionlar Ligasida va boshqa xalqaro turnirlarda ishtirok etib, tajriba orttira boshladilar.
Mustaqillikdan so’ng birinchi marta o’zimizning milliy terma jamoamizni shakllantirishga kirishdik. 1994-yili Xirosimada bo’lib o’tgan Osiyo o’yinlarida O’zbekiston terma jamoasi oltin medalni qo’lga kiritdi! Bu haqiqiy tarixiy g’alaba edi. Bu yutug’imiz nafaqat sportchilarimizni, balki butun xalqimizni cheksiz quvontirdi. Hali ham o’sha o’yinlarni eslagan odamlar ko’p. Bu g’alaba yosh avlod uchun ham katta ilhom manbai bo’ldi.
Qiyinchiliklar va yutuqlar
Albatta, har qanday rivojlanish yo’lida qiyinchiliklar bo’ladi. O’zbekistonda ham futbolni rivojlantirishda kam bo’lmagan. Moliyaviy muammolar, infratuzilmani yaxshilash zaruriyati, yosh iste’dodlarni aniqlash va tarbiyalash tizimidagi kamchiliklar shular jumlasidandir. Ammo shunga qaramay, bizning futbolimiz o’z yo’lidan qolmadi. Klublarimiz xalqaro maydonlarda muvaffaqiyatli ishtirok etib kelmoqda. Masalan, «Bunyodkor» klubining Osiyo Chempionlar Ligasidagi chiqishlari ko’pchilik yodida bo’lsa kerak. Yoki «Nasaf»ning ham OFK kubogidagi g’alabasi.
Yana bir muhim jihat – bu futzal. Futzal bo’yicha O’zbekiston terma jamoasi ham Osiyo miqyosida kuchli jamoalardan biri hisoblanadi. Ular ham ko’plab xalqaro turnirlarda muvaffaqiyat qozonishgan. Ayollar futboli ham asta-sekin rivojlanib bormoqda, ammo bu sohada hali ko’p ish qilishimiz kerak.
Kelajakka nazar
Bugungi kunda O’zbekistonda futbolga bo’lgan e’tibor yanada ortgan. Yoshlar uchun ko’plab futbol maktablari ochilmoqda, chempionatlar tashkil etilmoqda. Davlat tomonidan ham futbolni rivojlantirishga katta ahamiyat qaratilyapti. Yangi stadionlar qurilmoqda, mavjudlari modernizatsiya qilinmoqda. Bu esa kelajakda yanada kuchli futbolchilarni va sovrinli o’rinlarni kafolatlaydi, deb umid qilaman.
Menimcha, futbol nafaqat sport, balki millatni birlashtiruvchi kuch hamdir. Hatto eng qiyin paytlarda ham, terma jamoamiz o’yinini butun xalq birgalikda tomosha qilib, ularga g’alaba tilaydi. Bu tuyg’u juda noyob. Umid qilamanki, kelajakda O’zbekiston terma jamoasini jahon chempionatining final bosqichida ko’ramiz. Buning uchun barcha imkoniyatlar mavjud. Faqat sabr va fidokorlik bilan ish qilish kerak, xolos.
0 Comments