Hozirgi kunda qo’limizdagi smartfonlarimiz, hatto besh yil avvalgi eng ilg’or texnologiyalardan ham ko’ra kuchliroq. Bir o’ylab ko’ring, bu tezlikda rivojlanish davom etsa, ertaga nimalar bo’lishi mumkin? Men ham ko’pchilik qatori bu haqda tez-tez o’ylayman. Ko’chada ketayotib, bir kishi VR (virtual haqiqat) ko’zoynagi taqib olganini ko’rsam, hayron qolaman, lekin bu holat endi-endi odatiy holga aylanayapti. Bu shuni bildiradi-ki, texnologiya biz kutgandan ham tezroq hayotimizga kirib kelyapti.
Uyimizdagi aqlli yordamchilar
Kelajakda uylarimiz yanada aqlli bo’lishiga shubha yo’q. Hozirgi «aqlli uy» tizimlari ko’p jihatdan boshlang’ich bosqichda. Yaqin kelajakda siz uyingizga kirishingiz bilan, sizning kayfiyatingizni, hatto sog’ligingizni ham his qila oladigan tizimlar paydo bo’lishi mumkin. Masalan, agar siz charchagan bo’lsangiz, uyning yoritgichlari yumshoqroq tusga kiradi, konditsioner optimal haroratni sozlaydi va musiqa ijro etiladigan tizim sizni tinchlantiruvchi ohanglarni ijro etishni boshlaydi. Bu tizimlar faqatgina buyruqlarni bajarish bilan cheklanmaydi, balki oldindan prognoz qilish va muammolarni hal qilishga qaratilgan bo’ladi. Agar sizning muzlatgichingizda sut tugayotganini sezsagina emas, balki sizning ovqatlanish odatlaringizni o’rganib, sog’ligingiz uchun qanday mahsulotlar kerakligini hisobga olib, supermarketdan buyurtma berishni ham taklif qilishi mumkin.
Yana bir qiziq jihat – bu tizimlarning o’zaro bog’liqligi. Ya’ni, sizning uyingizdagi barcha qurilmalar bir-biri bilan gaplasha oladi. Siz ishdan qaytayotganingizda, mashinangiz uyi bilan bog’lanib, eshiklarni ochishga, yoritgichlarni yoqishga tayyorlanadi. Bu shunchaki qulaylik emas, balki energiya tejashning ham yangi usullarini yaratadi. Masalan, hech kim uyda bo’lmaganda, barcha keraksiz elektr jihozlari avtomatik ravishda o’chirib qo’yiladi.
Ish va ta’lim: Virtual va haqiqiy olamning uyg’unligi
Kelajakda ish joylarimiz va ta’lim tizimlarimiz ham sezilarli darajada o’zgaradi. VR va AR (qo’shimcha haqiqat) texnologiyalari bu jarayonda katta rol o’ynaydi. Tasavvur qiling, siz ofisda o’tirmasdan, dunyoning istalgan nuqtasidan turib, jamoangiz bilan virtual xonada uchrashuv o’tkazyapsiz. Hammangiz bir-birilaringizni xuddi yonmadagi odamdek ko’rasiz, birgalikda virtual doskada loyihalar ustida ishlayapsiz. Bu nafaqat sayohat xarajatlarini tejaydi, balki turli mamlakatlarda yashaydigan iste’dodli mutaxassislarni bir jamoaga to’plash imkonini beradi.
Ta’lim sohasida ham buning imkoniyatlari cheksiz. Tibbiyot talabalari inson anatomiyasini VR orqali uch o’lchamli ko’rinishda o’rganishi mumkin. Tarix o’quvchilari o’rta asrlar shahriga virtual sayohat qilib, o’sha davrni jonli his qilishlari mumkin. Bu an’anaviy o’qitish usullaridan ko’ra ko’proq samarali bo’lishi aniq. Menimcha, bu texnologiyalar o’quvchilarning fanga bo’lgan qiziqishini yanada oshiradi.
Robotlar va sun’iy intellekt: Hamkorlar yoki raqobatchilar?
Robotlar va sun’iy intellekt (SI) haqida gapirganda, ko’pchilikning xayoliga kinolardagi qo’rqinchli sahnalar keladi. Lekin haqiqatda, bu texnologiyalar bizning hayotimizni osonlashtirish uchun yaratilmoqda. Hozirgi kunda ham avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish liniyalari, avtonom mashinalar, hatto shifokorlarga yordam beradigan diagnostika dasturlari mavjud. Kelajakda bu robotlar yanada mukammal bo’ladi. Ularning ayrimlari uy yumushlarida yordam bersa, boshqalari qiyin mehnat talab qiladigan sohalarda (masalan, tog’-kon sanoati, kosmik tadqiqotlar) ishlaydi.
SI esa bizning «aqlli yordamchimiz» bo’lishdan tashqari, ilmiy tadqiqotlarda, yangi dori-darmonlarni yaratishda, hatto san’at asarlarini yaratishda ham ishtirok etishi mumkin. Albatta, bu o’rinda «insonning o’rni qanday bo’ladi?» degan savol tug’iladi. Ba’zi kasblar yo’qolib ketishi mumkin, ammo yangilari paydo bo’ladi. Muhimi, biz bu o’zgarishlarga tayyor bo’lishimiz va yangi ko’nikmalarni o’rganishimiz kerak.
Sog’liqni saqlash: Shaxsiylashtirilgan tibbiyot davri
Sog’liqni saqlash sohasidagi texnologik yutuqlar hayotimizni tubdan o’zgartirishi mumkin. Genetik tahlillar orqali har bir inson uchun shaxsiylashtirilgan davolash usullari ishlab chiqilishi mumkin. Agar sizning genetik ma’lumotlaringizni o’rgangan holda, kelajakda qanday kasalliklarga moyil bo’lishingizni aniqlash va ularning oldini olish uchun aniq tavsiyalar berish mumkin bo’lsa, bu ajoyib emasmi? Wearable qurilmalar (smart-soatlar, fitnes-trekerlar) endilikda faqat qadamlarni sanash bilangina cheklanmay, yurak urishini, qon bosimini, hatto qondagi glyukoza darajasini doimiy kuzatib boradi va har qanday salbiy o’zgarishlarni darhol shifokorga yoki sizga xabar beradi. Robot jarrohlar operatsiyalarni yanada aniq va xavfsiz bajarishga yordam beradi. Bu esa bemorlar uchun tiklanish jarayonini tezlashtiradi.
Kelajak texnologiyalari bizni qanday sinovlar bilan sinashini bilmaymiz. Balki ba’zi texnologiyalar kutilmagan muammolarni keltirib chiqarar. Ammo bir narsa aniq: texnologiya rivojlanishda davom etadi va biz bu o’zgarishlarga moslashishimiz kerak. Eng muhimi, texnologiyadan inson manfaati yo’lida foydalanishni unutmashimiz lozim. Har bir yangilik inson hayotini yaxshilashga xizmat qilsin, degan umiddaman.
0 Comments