Yana o’sha muammo! Qarang, telefonim yana «xotirasi to’lib qoldi» deb baqiryapti. Xuddi bir kun avval hammasini tozalagandekman-ku, axir?! Suratlar, videolar, ilovalar… Hamma-hammasi o’z joyida turibdi-yu, lekin joy yo’q. Sizda ham shunday bo’ladimi? Balki men nimadirni unutayotgandirman yoki hali bilmagan usullar bordir? Bugun aynan shu haqida gaplashamiz: smartfon xotirasini tejashning eng oddiy, lekin ajoyib natija beradigan yo’llari haqida. Chunki telefonimizning tez ishlashi ham, yangi suratlarga joy topishi ham uning toza xotirasiga bog’liq.
Keraksiz fayllardan qutulish – eng birinchi qadam
Mana shu «keraksiz fayllar» degan narsa ko’pchiligimizni qiynaydi. Aslida ular biz uchun keraksiz bo’lsa-da, telefonimizda joy egallab turadi. Bularga nimalar kiradi? Birinchidan, yuklab olingan fayllar (Downloads). Ko’p hollarda bir marta kerak bo’lgan hujjatlar, rasmlar yoki boshqa narsalarni yuklab olamiz-u, keyin ularni unutib yuboramiz. Ular esa telefonda minglab megabaytl joyni egallab turishi mumkin. Shaxsan men, har hafta kamida bir marta yuklab olinganlar papkasini ko’zdan kechiraman. Agar bir oy ichida ochilmagan yoki kerak bo’lmagan fayl topsam, darhol o’chirib tashlayman. Bu juda oddiy, lekin katta foyda beradi.
Ikkinchidan, WhatsApp, Telegram kabi messenjerlardagi avtomatik yuklanadigan fayllar. Ha, men ham bilaman, bu qulay. Ammo… Har kuni yuzlab rasmlar, videolar, ovozli xabarlar sizning ruxsatingizsiz yuklanib, xotirani to’ldirib boraveradi. Buni sozlamalardan o’chirib qo’yish mumkin! Masalan, WhatsAppda «Sozlamalar» -> «Xotira va ma’lumotlar» -> «Media avtomatik yuklanishi» bo’limiga kirib, Wi-Fi orqali yuklanishini tanlab qo’ysangiz, mobil internetingiz ham tejalar, ham xotirangiz to’lmaydi. Yoki umuman o’chirib qo’yishingiz mumkin.
Uchinchidan, kesh (cache) fayllari. Har bir ilova ishlayotganida o’ziga kerakli ma’lumotlarni vaqtinchalik saqlab turadi. Bu ilovalarning tez ishlashiga yordam beradi. Ammo vaqt o’tishi bilan bu kesh fayllari juda ko’payib ketishi mumkin va gigabaytlab joy egallashi mumkin. Buni tozalash ham juda oson. «Sozlamalar» -> «Ilovalar» (yoki «Dasturlar») bo’limiga kirib, har bir ilovaning o’zini tanlab, «Xotira» (Storage) qismini ochib, «Keshni tozalash» (Clear cache) tugmasini bossangiz bas. Buni ham muntazam qilish kerak. Ba’zi telefonlarda «Saqlash» (Storage) menyusida umumiy keshni tozalash imkoniyati ham bo’ladi. Men, masalan, har ikki haftada bir marta shu keshni tozalashga odat qilganman. Telefonim sezilarli darajada tezlashadi.
Ortiqcha ilovalarni yo’qotish – tezlik va joyni tejash
Endi ikkinchi muhim masala: ilovalar. Qancha ilova o’rnatganmiz-a? Har xil o’yinlar, ijtimoiy tarmoqlar, foydali deb o’ylagan dasturlar… Ammo o’ylaning, ularning nechtasidan hozirda foydalanasiz? Balki bir paytlar o’ynagan o’yiningiz shunchaki turibdi, yoki bir marta ishlatib, keyin umuman ochmagan dasturingiz bor. Bunday ilovalar nafaqat joy egallaydi, balki fon rejimida ishlab, batareyani ham o’ldiradi va telefonni sekinlashtiradi.
Shuning uchun, telefoningiz sozlamalaridan «Ilovalar» bo’limiga kirib, ro’yxatni ko’zdan kechiring. Agar bir yildan beri umuman ishlatmagan ilovangiz bo’lsa, undan qutulganingiz ma’qul. «O’rnatishdan chiqarish» (Uninstall) tugmasini bosing. Bu ham juda katta joyni bo’shatishi mumkin. Yana bir gap, ba’zi tizimli ilovalarni o’chirib bo’lmaydi. Ularning ma’lumotlarini tozalash yoki keshini o’chirish mumkin. Yoki «Majburiy to’xtatish» (Force stop) qilib qo’yish ham ba’zan yordam beradi.
Agar siz Google Play Market yoki App Store’dan o’rnatgan ilovalaringizni emas, balki telefonda avvaldan o’rnatilgan (pre-installed) ilovalarni nazarda tutayotgan bo’lsangiz, ularning ham ko’pchiligi ortiqcha bo’lishi mumkin. Agar ularni o’chirib bo’lmayotgan bo’lsa, ularning ma’lumotlarini tozalash yoki ularni «o’chirish» (disable) imkoniyati bo’lsa, shundan foydalaning. Bu ham joyni tejashga yordam beradi.
Suratlarni tartibga solish va arxivlash – eng ko’p joy oluvchi dushman
Mana, eng katta muammoga keldik: suratlar va videolar! Hamma joyda suratga olamiz: sayohatda, oilaviy tadbirlarda, hattoki oddiy kunlarda ham. Bir qarashda kichik tuyulgan har bir surat, megabaytlab joy egallaydi. Yuzlab, minglab suratlar esa gigabaytlarga aylanadi. Va ko’pchiligimiz ularni tartibga solmaymiz, keraksizlarini o’chirmaymiz.
Birinchi navbatda, dublikat (takrorlangan) suratlar. Ko’pincha bir xil suratni bir necha marta olamiz yoki bir joyga ko’chirganimizda takrorlanadi. Buni qo’lda topish qiyin. Maxsus ilovalar bor, ular dublikat suratlarni topib, ulardan birini qoldirib, qolganini o’chirib tashlaydi. Masalan, «Files by Google» ilovasi ham bu vazifani yaxshi bajaradi. Shuningdek, u keraksiz fayllarni ham topib beradi.
Ikkinchi usul – bulutli xizmatlardan foydalanish. Google Photos, Yandex.Disk, Dropbox kabi xizmatlar sizning suratlaringizni internetda saqlash imkonini beradi. Google Photos, masalan, sifatni biroz pasaytirib, cheksiz joy taklif qilardi (endi bu cheklovli bo’ldi, lekin baribir foydali). Siz barcha suratlaringizni shu xizmatga yuklab qo’ysangiz, keyin telefoningizdagi original nusxalarini o’chirib tashlashingiz mumkin. Bu nafaqat joyni tejaydi, balki suratlaringizni yo’qotib qo’ymaslik kafolatidir. Men shaxsan o’zimning barcha muhim suratlarimni Google Photosga yuklab, keyin ularni telefonimdan o’chirib tashlayman. Bu menga yiliga kamida 20-30 GB joyni bo’shatib beradi.
Uchinchi usul – suratlarni arxivlash. Agar siz bulutdan foydalana olmasangiz yoki qo’shimcha joy kerak bo’lsa, kompyuteringizga yoki tashqi xotira qurilmalariga (флешка, tashqi HDD) suratlaringizni ko’chirib, arxivlashingiz mumkin. Vaqtinchalik kerak bo’lmaydigan, ammo qadrlaydigan suratlaringizni shunday qilib telefoningizdan uzoqlashtirsangiz bo’ladi.
Maxsus sozlamalar va fokuslash – har kuni kichik tejashlar
Xotirani tejash uchun yana bir nechta kichik, lekin samarali usullar bor. Masalan, ilovalaringizning bildirishnomalarini (notifications) nazorat qiling. Ba’zi ilovalar juda ko’p bildirishnomalar yuborib, fon rejimida ishlaydi. Ularni o’chirib qo’yish nafaqat xotirani, balki batareyani ham tejaydi.
Agar sizning telefoningizda «Smart Cleaning» yoki shunga o’xshash funksiyalar bo’lsa, ulardan foydalaning. Bu funksiyalar avtomatik ravishda keraksiz fayllarni, keshni, dublikat suratlarni topib, tozalashga yordam beradi. Samsung, Xiaomi kabi ko’plab brendlarning telefonlarida bunday funksiyalar mavjud.
Yana bir muhim jihat – yuqori sifatli suratga olishni vaqtinchalik o’chirib qo’yish. Agar siz ko’p suratga olmasangiz yoki sifat unchalik muhim bo’lmasa, telefon sozlamalaridan suratga olish sifatini pasaytirish mumkin. Bu har bir suratning hajmini sezilarli darajada kamaytiradi. Masalan, 4K video o’rniga Full HD rejimida yozish ham katta joyni tejaydi.
Mana, ko’rdingizmi, telefon xotirasini bo’shatish uchun ko’p ham qiyinchilik tug’diradigan yo’llar shart emas ekan. Oddiy odatlarni shakllantirish va ba’zi funksiyalardan to’g’ri foydalanish orqali biz smartfonimizni ham tez, ham ko’p narsaga qodir holatda saqlashimiz mumkin. Eng muhimi, muhim xotiralarimizni yo’qotib qo’ymaslik uchun ularni to’g’ri saqlashni unutmaslik kerak.
0 Comments