Bir kun ishga keldingiz-u, hamkasbingizning yon daftarchasiga qarab, uni ko’zdan kechirib o’tirganini ko’rib qoldingiz. Yoki bo’lmasam, bo’lim boshlig’ingiz sizga topshiriq berayotganda, telefonida gaplashib o’tiribdi. Bunday holatlar ko’pchilikka tanish, shunday emasmi? Afsuski, kundalik hayotimizda, ayniqsa ish joyida, ba’zi bir odob-axloq qoidalariga rioya qilmaslik natijasida noqulay vaziyatlar yuzaga kelishi mumkin. Bu nafaqat o’zimizga, balki atrofimizdagilarga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. Ish joyi – bu faqat pul topish joyi emas, balki jamoaviy harakatlar, hamkorlik va o’zaro hurmat talab etiladigan muhit. Shunday ekan, bu muhitda o’zimizni qanday tutishimiz kerakligi haqida jiddiyroq o’ylash payti keldi.
Ofisdagi notiqq qoidalar: Nimalarga ahamiyat berish kerak?
Ko’pincha biz «rasmiy qoidalar» deb ataladigan narsalarga e’tibor qaratamiz: ishga o’z vaqtida kelish, topshiriqlarni bajarish va hokazo. Ammo ko’zga ko’rinmas, ammo juda muhim bo’lgan qoidalar ham bor. Masalan, hamkasbingizning stolini tartibsiz qoldirish, uning shaxsiy buyumlariga tegish yoki bo’sh qolgan kofe idishini peshtaxtada qoldirish – bularning hammasi mayda tuyulsa-da, jamoaviy ishga salbiy ta’sir qiladi. O’zingizni boshqa birovning o’rniga qo’yib ko’ring-a. Sizga kimdir sizni chalg’itadigan, ishingizga xalaqit beradigan bo’lsa, yoqarmidi? Albatta, yoqmaydi. Shuning uchun, hamkasblaringizning shaxsiy hududiga hurmat bilan qarash, ularning ishiga xalaqit bermaslik – bu eng asosiy qoidalardan biri. Ayniqsa, agar sizning ish joyingiz ochiq ofis (open-space) turida bo’lsa, bu qoida yanada muhimroq ahamiyat kasb etadi. Yoningizdagi suhbatlar, baland ovozda qo’yilgan musiqa yoki telefon orqali uzun suhbatlar boshqalarning diqqatini chalg’itishi mumkin. Agar siz biror muhim suhbat o’tkazayotgan bo’lsangiz, iloji boricha ovozingizni pasaytirishga harakat qiling yoki alohida xonaga kirib oling. Bu hamkasblaringizga bo’lgan hurmatning belgisi.
Muloqot madaniyati: Gaplashish va tinglash san’ati
Ish joyidagi muloqot – bu juda nozik masala. Qanday qilib to’g’ri muloqot qilish, fikrlarni aniq va tushunarli yetkazish hamda boshqalarning fikrini hurmat qilish – bularning hammasi kasbiy rivojlanish uchun zarur. Birinchi navbatda, har doim xushmuomalalik bilan murojaat qilish kerak. «Salom», «iltimos», «rahmat», «kechirasiz» kabi so’zlar hech qachon ortiqchalik qilmaydi. O’z fikringizni bildirishda esa, tanqid ostiga olmasdan, muammoni hal qilishga qaratilgan yondashuvni qo’llash muhim. Masalan, «Sizning bu ishingiz xato» deyish o’rniga, «Bu ishni boshqacha qilib ko’rsak, natija yanada yaxshiroq bo’lishi mumkin deb o’ylayman» deb aytish samarasini ko’proq beradi. Tinglash ham gapirishdek muhimdir. Hamkasbingiz gapirayotganda, uni diqqat bilan tinglang, ko’zlariga qarang va savollaringizni faqat u gapini tugatgandan keyin bering. Bu sizning unga nisbatan hurmat va e’tiboringizni ko’rsatadi. Elektron pochta orqali yozishmalarda ham ushbu qoidalarga rioya qilish lozim. Xatlaringiz aniq, qisqa va tushunarli bo’lishi kerak. Mavzuni (subject) to’g’ri ko’rsatish va xat oxirida imzo qoldirish ham odobdan. Unutmang, sizning yozgan har bir xatingiz sizning professional obrazingizni shakllantiradi.
Jamoaviy ishlash va hamkorlik: Birgalikda maqsad sari
Ish joyidagi muvaffaqiyat ko’p jihatdan jamoaviy ishlashga bog’liq. Agar jamoada ishonch va o’zaro yordam muhiti bo’lsa, har qanday qiyin vazifani ham yengish mumkin. Lekin jamoaviy ishda ham ba’zi bir nozik nuanslar bor. Masalan, agar sizga biror loyihada yordam kerak bo’lsa, uni qanday qilib to’g’ri so’rashni bilishingiz kerak. To’g’ridan-to’g’ri «Menga yordam bering!» deyish o’rniga, «Mana bu topshiriqda sizning tajribangiz menga juda kerak bo’lardi, agar vaqtingiz bo’lsa, bir maslahatlashsak» deb murojaat qilish ko’proq samara beradi. Shuningdek, jamoa a’zolarining fikrlarini hurmat qilish, ularning g’oyalarini tinglash va ularga baho berish muhim. Ba’zida eng yaxshi g’oya eng kutilmagan kishidan chiqishi mumkin. Shuning uchun, hech kimni chetda qoldirmaslik kerak. Agar sizga kimdir yordam bergan bo’lsa, albatta minnatdorchilik bildiring. Bu oddiy «tashakkur» bo’lishi mumkin, ammo u munosabatlarni mustahkamlaydi. Va eng muhimi, har doim o’z zimmasiga olgan mas’uliyatni bajarishga harakat qiling. Agar biror sababga ko’ra topshiriqni o’z vaqtida bajara olmasangiz, bu haqda oldindan ogohlantiring. Bu sizning mas’uliyatli ekanligingizni ko’rsatadi.
Shaxsiy chegaralar va professionalizm: Qayerda to’xtash kerak?
Ish joyida hamkasblar bilan do’stlashish mumkin va bu yaxshi narsa. Ammo bu do’stlik professional munosabatlar chegarasidan chiqib ketmasligi kerak. Shaxsiy hayot haqida haddan tashqari ko’p gapirish, ofisdagi mish-mishlarni tarqatish yoki hamkasblarning shaxsiy hayotiga aralashish – bularning hammasi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Har bir insonning o’z shaxsiy chegaralari bor va ularni hurmat qilish lozim. Agar sizning hamkasbingiz o’zining shaxsiy hayoti haqida gaplashishni istamasa, bu haqni unga bering. Shuningdek, ish joyida o’zini tutish ham muhim. Masalan, ish vaqtida shaxsiy telefoningizdan faqat zaruriy hollardagina foydalanish, ijtimoiy tarmoqlarda haddan tashqari ko’p vaqt o’tkazmaslik – bular ham professionalizmning bir qismidir. Agar sizda biror muammo bo’lsa, uni ish joyiga olib kelmaslikka harakat qiling. Ish vaqtida faqat ishga e’tibor qaratish, bu sizning samaradorligingizni oshiradi va hamkasblaringiz hurmatini qozonasiz. O’zingizni qanday tutishingiz, boshqalarga qanday munosabatda bo’lishingiz – bularning hammasi sizning kim ekanligingizni ko’rsatadi. Shunday ekan, har birimiz ish joyimizda o’zimizni hurmatli, mas’uliyatli va jamoaviy ruhda tutishimiz kerak. Bu nafaqat bizning karyeramizga, balki umumiy ish muhitining yaxshilanishiga ham hissa qo’shadi. Unutmang, kichik bir hurmat harakatlari ham katta o’zgarishlarga olib kelishi mumkin.
» .
»
» }
0 Comments