Ofisga kirib kelganingizda, stol ustidagi biror narsani o’g’irlagandek his qilasizmi, yo’qmi? Yoki bo’lmasa, hamkasbingizning qattiq gaplari bilan tongni boshlashdan charchadingizmi? Mana shu savollar ko’p yillardan beri meni ham o’ylantirgan. Axir, kunning katta qismini ishda o’tkazamiz-ku! Bu yerda nafaqat vazifalarimizni bajaramiz, balki turli-tuman odamlar bilan muloqotda bo’lamiz. Shunday ekan, bu muhitda o’zimizni qanday tutishimiz, boshqalar bilan qanday munosabatda bo’lishimiz juda muhim. Keling, shu haqida biroz suhbatlashib ko’raylik.
Kasbiy muhitda o’zini qanday tutish kerak?
Birinchi navbatda, o’zingizga savol bering: men hamkasblarimga hurmat bilan qarayapmanmi? Bu oddiy savoldek tuyulishi mumkin, ammo javobi ko’p narsani hal qiladi. Masalan, sizning xonangizga kimdir kirib kelganda, darhol kompyuterdan bosh ko’tarib, unga qarab gaplashasizmi, yoki «bir daqiqa,» deb qo’yib berganingizdan keyin ham ishingizni davom ettirasizmi? Bu kichik bir detall, lekin u sizning muloqot madaniyatidan darak beradi. Biznes aloqalarida, ayniqsa, O’zbekistonda, shaxsiy munosabatlar juda katta rol o’ynaydi. Shu sababli, har bir hamkasbni, hatto sizdan yoshi kichik yoki lavozimi past bo’lsa-da, hurmat qilish kerak. Bu degani, ularning fikrlarini tinglash, ularga qarshi chiqishda ham yumshoqroq va odobliroq bo’lish lozim. Biror ish yuzasidan kelishmovchilik chiqsa, masalan, loyihaning biror jihati bo’yicha fikringiz o’zgacha bo’lsa, uni shunday ifodalangki, qarshingizdagi odam xafa bo’lmasin. «Sizning fikringiz noto’g’ri,» deyishdan ko’ra, «Men bu masalani biroz boshqacha ko’rayotgandim, mana bunday yondashsak qanday bo’lar ekan?» deb aytish anchagina farq qiladi.
Aloqa vositalaridan to’g’ri foydalanish madaniyati
Bugungi kunda elektron pochta, messenjerlar va telefon orqali aloqa qilish kundalik ish jarayonining ajralmas qismiga aylangan. Ammo bu vositalardan foydalanishda ham o’ziga xos odob qoidalari bor. Masalan, elektron pochta orqali xabar yuborganingizda, mavzu (subject) qismini aniq va tushunarli yozing. Nima haqida yozayotganingizni mavzudan bilib olishsin. Shuningdek, xatni kimga yuborayotganingizni ham diqqat bilan tekshiring. Bir marta men xato qilib, masalan, «Moliya bo’limi»ga yuborilishi kerak bo’lgan xatni «HR bo’limi»ga yuborib qo’yganman. Natijasida, biroz noxush vaziyat yuzaga kelgan edi. Xat oxirida esa, albatta, o’zingizni tanishtiring va aloqa ma’lumotlaringizni yozib qoldiring. Agar biror masalani tez hal qilish kerak bo’lsa, elektron pochta biroz sekinlik qilishi mumkin. Bunday paytda, telefon orqali bog’lanish yoki shaxsan suhbatlashish ma’qul. Messenjerlarda esa, garchi ular qisqa muloqot uchun qulay bo’lsa-da, juda shaxsiy yoki muhim masalarni muhokama qilishdan saqlanish kerak. Va eng muhimi, ish vaqtida shaxsiy telefoningizdan keraksiz suhbatlar uchun foydalanmang. Bu hamkasblaringizni bezovta qilishi mumkin.
«Ofis siyosati» va jamoaviy ish
Har qanday jamoada, qanchalik kichik bo’lmasin, o’ziga xos «siyosat» bo’ladi. Kimdir kimningdir ustidan shikoyat qilishi, kimdir boshqasini yomon ko’rishi mumkin. Bunday vaziyatlarda o’zingizni qanday tutish kerak? Eng yaxshi yo’li – betaraf qolish. Biror hamkasbingiz boshqasi haqida yomon gapirayotgan bo’lsa, siz ularga qo’shilmang. Balki, «Bu haqda men bilmasdim,» yoki «Har kimning o’z ishi bor-ku,» deya muloyimlik bilan javob berishingiz mumkin. G’iybatlar jamoaviy ishga jiddiy zarar yetkazadi. Agar sizga biror ish topshirilsa, uni jamoa bilan birgalikda bajara olsangiz, bu juda katta yutuq. Masalan, yangi mahsulotni ishlab chiqishda har bir bo’lim o’z hissasini qo’shadi. Dizayner g’oyani chizadi, dasturchi uni dasturga aylantiradi, marketing bo’limi uni bozorga olib chiqadi. Bu jarayonda hammasi bir-biriga bog’liq. Agar dizayner o’z ishini yaxshi qilmasa, dasturchi ham qiynaladi, natijada mahsulot sifatsiz chiqadi. Shuning uchun, jamoaviy ruhni qo’llab-quvvatlash, bir-biriga yordam berish – bu har qanday ishxonaning muvaffaqiyati uchun kalitdir.
Shaxsiy chegaralar va professionalizm
Ish joyida shaxsiy hayotingizni ishdan ajrata olish ham juda muhim. Hamkasblaringiz bilan do’stona munosabatda bo’lish yaxshi, ammo bu har doim ham shaxsiy masalalarni ochib tashlashni anglatmaydi. Masalan, sizning oilaviy muammolaringiz yoki moliyaviy ahvolingiz haqida har kimga gapiravermaslik kerak. Shuningdek, ish joyiga shaxsiy muammolaringizni olib kelmang. Agar sizda qandaydir muammo bo’lsa, uni hal qilish uchun avval o’zingiz harakat qiling. Agar ko’tara olmasangiz, unda ishonchli biror kishi bilan maslahatlashishingiz mumkin. Professionalizm – bu faqatgina ishni sifatli bajarish emas, balki o’zini tutish madaniyatini ham o’z ichiga oladi. Masalan, ish joyida o’zini juda erkin tutish, masxara qilish, baland ovozda gaplashish, boshqalarni chalg’itish – bularning barchasi professionalizmga zid. Har birimiz o’zimizga tegishli bo’lgan kichik bir «hudud» yaratishimiz kerak, bu hududda boshqalar ham o’zlarini xavfsiz va ishga kirishishga qulay his qilishlari lozim. Bu – umumiy qabul qilingan axloq me’yorlari, hurmat va e’tibor.
Xulosa qilib aytganda, ish joyidagi odob-axloq qoidalari – bu qandaydir qattiq qonunlar to’plami emas. Bu bir-birimizga bo’lgan hurmat va tushunishdan kelib chiqadigan tabiiy holat. Agar har birimiz o’zimizga qanday muomala qilinishini istasak, boshqalarga ham shunday muomala qilsak, ish joyimiz yanada yoqimli va samarali bo’ladi. Kichik bir tabassum, yordamga tayyorlik, yaxshi so’z – bularning bari katta o’zgarishlarga olib kelishi mumkin.
0 Comments