Kecha ko’chada mashinamni to’xtatib turgan edim, birdan yonimdan bir mototsikl ulgurji tezlikda o’tib ketdi. Qarasam, haydovchi kask taqmagan, ustiga ustak, telefonini ushlab olgan. Yaxshiyamki, hech qanday voqea yuz bermadi, lekin shu zahoti xayolimga keldi: yo’l harakati qoidalarini necha foizimiz jiddiy qabul qilamiz, aslida?
Bu savol meni ko’pdan beri o’ylantirardi. Axir, bu faqat qog’ozdagi talablar emas-ku, bu bizning, yaqinlarimizning va boshqa yo’lovchilarning hayoti. Har bir yo’l harakati qoidasi bejirim emas, balki ko’p yillik tajriba va, afsuski, ko’plab fojialar natijasida shakllangan. Bugun men siz bilan yo’l harakati qoidalarining eng asosiy jihatlari haqida gaplashmoqchiman, ayniqsa, ularga har bir haydovchi nima uchun jiddiyroq yondashishi kerakligi haqida.
Yo’l belgilariga e’tibor – bu hayotning o’zi
Yo’l belgilarini ko’rganimizda, ko’pchiligimiz ularni shunchaki yo’ldagi rasmlar deb o’ylaymiz. Aslida, ular bizga yo’ldagi vaziyat haqida muhim ma’lumot beradi. Masalan, «Taqiqlangan» (Stop) belgisi ko’ringanda, ko’pchilik shunchaki sekinlab o’tib ketaveradi. Lekin bu belgi sizga to’liq to’xtab, yo’lni kuzatib, xavfsiz bo’lganda harakatlanishni buyuradi. Ayniqsa, chorrahalarda bu juda muhim. Yoki «Maksimal tezlik» belgisi? Ko’pincha haydovchilar bu belgilardagi tezlikni bir ramziy chegaradek qabul qilishadi. Lekin bu cheklovlar yo’lning o’sha qismidagi xavf darajasiga qarab belgilanadi. Masalan, maktablar, bolalar bog’chalari yaqinida yoki ko’rinishi cheklangan burilishlarda tezlikni pasaytirish zarur.
Bir misol keltiray: o’tgan hafta bir tanishim yo’lda tezlikni oshirib, «yo’lda mashina kam-ku» deb o’ylagan. Natijada, bir kichkina ko’chadan chiqqan bolani ko’rmay qolib, deyarli urib ketayozdi. Yaxshiyamki, tez tormoz berib ulgurdi. Lekin bu holat shuni ko’rsatadiki, yo’l belgilariga e’tibor bermaslik qanchalik katta xavf tug’dirishi mumkin.
Xavfsizlik kamari va boshqa himoya vositalari – zerikish emas, zarurat
Ko’p hollarda haydovchilar va yo’lovchilar xavfsizlik kamarini taqishni unutishadi yoki «ozgina masofa-ku, kerak emas» deb o’ylashadi. Bu eng katta xato! Xavfsizlik kamari sizni avtomobil ichida urilib ketishdan, hatto eng kichik to’qnashuvda ham jarohat olishdan himoya qiladi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, xavfsizlik kamarini taqqan yo’lovchilarda o’lim darajasi 45% ga kamayadi. Bu juda katta raqam, shunday emasmi?
Shuningdek, mototsikl haydovchilari uchun kask taqish majburiy. Qattiq kask bosh miya jarohatlaridan himoya qiladi. Agar siz mototsiklda yoki velosipedda harakatlansangiz, albatta himoya vositalaridan foydalaning. Yo’lda harakatlanayotganda, ayniqsa, tunda, yorug’lik qaytaruvchi elementlarga ega kiyim kiyish ham xavfsizlikni oshiradi. Bu oddiy narsalardek tuyulishi mumkin, lekin ular sizni katta muammolardan qutqarishi mumkin.
Yo’l harakati qoidalariga rioya qilish – bu madaniyat
Yo’l harakati qoidalariga rioya qilish faqat qonunga bo’ysunish emas, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatni his qilishdir. Boshqa haydovchilarga hurmat ko’rsatish, signallardan to’g’ri foydalanish, piyodalarga yo’l berish – bularning hammasi yo’l madaniyatining bir qismidir. Ko’pincha ko’chada haydovchilar bir-birini quvib, urishib, «tezroq o’tib olay» degan fikrda bo’lishadi. Bu esa tirbandlikni kuchaytiradi va xavfli vaziyatlar yuzaga kelishiga sabab bo’ladi.
Piyodalar haqida gapiradigan bo’lsak, ular yo’ldagi eng zaif ishtirokchilardir. Ularga yo’l berish nafaqat qonun talabi, balki insoniy fazilat. Ayniqsa, yosh bolalar va keksalar yo’lni kesib o’tayotganda, ularga sabr bilan yo’l berishimiz kerak. Ko’pincha haydovchilar piyodalar o’tish joyidan o’tayotgan odamlarga ham signal berib, qistashadi. Bu juda noto’g’ri va xavfli harakat.
Haydovchilik odobi: Telefon va mast holda boshqarish – mutlaqo mumkin emas!
Bugungi kunda eng katta muammolardan biri – bu telefon orqali gaplashib yoki xabar yozib mashina haydash. Bu juda xavfli! Qisqa muddatga bo’lsa ham, ko’zni yo’ldan uzish, diqqatni jamlamaslik katta falokatga olib kelishi mumkin. Bir necha soniya yo’ldan ko’zingizni uzsangiz, bu masofa mashina tezligiga qarab o’nlab metrni tashkil qilishi mumkin. Agar sizga qo’ng’iroq kelgan bo’lsa yoki xabar yozishingiz kerak bo’lsa, avtomobilni xavfsiz joyga to’xtating-da, keyin bajarishingiz mumkin.
Va albatta, mast holda avtomobil boshqarish. Bu haqida gapirishga ham uyat. Har qanday spirtli ichimlik ta’sirida bo’lgan paytda mashina haydash – bu o’z joniga qasd qilish bilan barobar. Va nafaqat o’z joniga, balki boshqalar hayotiga ham xavf tug’dirishdir. Agar siz yoki yaqinlaringizda bunday holat kuzatilsa, ularni to’xtating. Taksi chaqiring, do’stlardan yordam so’rang, lekin hech qachon mast holda rulga o’tirmang. Yo’l harakati qoidalariga rioya qilish – bu shaxsiy xavfsizligimiz va boshqalar uchun ham xavfsiz muhit yaratishdir. Keling, bir-birimizni hurmat qilib, yo’llarni xavfsizroq qilaylik.
0 Comments