Kecha kechqurun ishdan qaytayotgan edim, yo’lda yuz bergan kichik bir hodisa meni rosa o’ylantirib qo’ydi. Bir haydovchi svetoforning qizil chirog’ida to’xtamasdan o’tib ketdi-yu, xuddi hech narsa bo’lmagandek davom etdi. Shunda o’yladim: aslida, biz yo’l harakati qoidalariga qanchalik jiddiy qarashimiz kerak? Bu shunchaki yo’lda yurish tartibi emas, balki har birimizning, yaqinlarimizning hayoti bilan bog’liq juda mas’uliyatli ish.
Ko’pimiz mashina haydashni oddiy bir ko’nikma deb bilamiz. Ammo bu ko’nikma ortida katta bilim va mas’uliyat yotadi. Ayniqsa, Toshkentdek gavjum shaharda yoki O’zbekistonning boshqa katta shaharlarida harakatlanayotganda, yo’l harakati qoidalari haqida chuqurroq tushunchaga ega bo’lishimiz shart. Bu nafaqat o’zimizni, balki boshqa yo’lovchilarni, piyodalarni ham himoya qilish demakdir. Keling, ba’zi muhim jihatlarni birgalikda eslab o’taylik.
Tezlikka e’tibor – hayotga ehtiyot
Eng ko’p uchraydigan va eng xavfli qoidabuzarliklardan biri bu – belgilangan tezlikdan oshib ketish. Shahar ichida ko’pincha 60 km/soat yoki ba’zi joylarda 70 km/soat tezlik chegarasi belgilanadi. Lekin qancha haydovchining bu chegarani buzayotganini ko’raman! Axir, tezlikni oshirish nafaqat jarima olishga olib keladi, balki to’satdan yuzaga kelgan vaziyatlarda mashinani boshqarishni qiyinlashtiradi. Birdan tormoz berishga, to’satdan burilish qilishga ulgurmasligingiz mumkin. Biror narsaga urilish ehtimoli keskin ortadi. Yoki eng yomoni, piyodani urib olish. O’ylang, 50 km/soat tezlikda piyodaga urilsa, uning jarohatlanish darajasi 10 km/soat tezlikda urilgandagiga nisbatan ancha yuqori bo’ladi. Bu raqamlar oddiy gap emas, ular real hayotiy statistikaga asoslanadi. Shuning uchun, yo’lda har doim belgilangan tezlikka amal qiling. Yo’l chetidagi belgilar shunchaki bezak emas, ular bizning xavfsizligimiz uchun qo’yilgan.
Yo’l belgilariga ko’z yummaslik kerak
Yo’l belgilari shunchaki rasmlar emas, ular yo’l harakati qatnashchilari uchun muhim ko’rsatmalardir. Ba’zi haydovchilar «yo’l berish» belgisini ko’rib ham to’xtamay o’tib ketishadi, yoki «kirish mumkin emas» degan belgini payqamay, noqonuniy harakat qilishadi. Bu kabi holatlar ko’plab tirbandliklarga va baxtsiz hodisalarga sabab bo’ladi. Ayniqsa, chorrahalarda qoidalarga amal qilmaslik juda xavfli. Masalan, «asosiy yo’l» belgisi qaysi yo’lning ustunligini ko’rsatadi. Agar siz bunday belgini ko’rmasangiz, demak siz ikkinchi darajali yo’ldasiz va asosiy yo’ldan kelayotganlarga yo’l berishingiz kerak. Bu oddiy, lekin hayotiy muhim qoida.
Men bir safar Farg’onaga borayotgan edim, yo’lda bir qishloq ichida juda ko’p «piyodalar o’tish joyi» belgilari borligiga hayron qoldim. Keyin tushundimki, u yerda maktab ham bor ekan, bolalar ko’p harakatlanar ekan. Bu bizga yo’l belgilarining qanchalik o’rinli qo’yilishi va ularga amal qilish naqadar muhimligini ko’rsatadi.
Boshingizni telefondan uzing, yo’lga qarang!
Bu men uchun ham, ko’pchilik uchun ham dolzarb muammo. Mashina haydab turib telefoningizga qarash – bu o’z joniga qasd qilish bilan barobar, deya olaman. Bir soniya, bir lahza ko’zingiz yo’ldan uzilsa, bas. O’sha bir soniya ichida ko’plab voqealar yuz berishi mumkin. Mashina oldingizda to’xtab qolishi, oldingizdan bola yugurib chiqishi, boshqa mashina to’satdan yo’lingizga kirib qolishi… Bu kabi vaziyatlarda sizning reaksiyangiz bir necha soniya kechiksa, oqibati juda yomon bo’lishi mumkin.
Men o’zim ham ba’zida muhim qo’ng’iroqqa javob berishga ulgurmasdan, «mashinadan keyin javob beraman» deyman. Agar qo’ng’iroq juda zarur bo’lsa, xavfsiz joyga to’xtab, keyin gaplashaman. Bu shunchaki bir qoida emas, bu o’zingizni va boshqalarni hurmat qilish belgisidir. Telefoningizni ovozini o’chirib qo’ying, messenjerlarning bildirishnomalarini ham. Yo’lda faqat yo’lga diqqat qiling. Bu qanchalik qiyin bo’lishi mumkin? Balki dastlab qiyin. Lekin bu oddiy odatga aylanishi kerak.
To’xtash joyi va qoidalariga rioya qilish
Mashina to’xtash joyi ham ko’pchilikni qiynayotgan masala. Ko’chalarda, xiyobonlarda mashinalarni noto’g’ri to’xtatish tirbandliklarga sabab bo’ladi. Masalan, piyodalar o’tish joyiga, avtobus to’xtash joyiga, yo’l chetiga noto’g’ri to’xtashlar yo’lovchilarning harakatlanishini qiyinlashtiradi. Ba’zi haydovchilar «besh daqiqa turaman» deb mashinasini qayerga bo’lsa, o’sha yerga qo’yadi. Ammo o’sha «besh daqiqa» boshqalar uchun katta muammoga aylanishi mumkin. Yo’l belgilariga, chiziqlarga qarab to’xtash kerak. Ayniqsa, ko’p qavatli uylar oldida mashinalarni tartibsiz qo’yish, yong’in xavfsizligi talablariga ham to’g’ri kelmaydi, yong’in chiqqan taqdirda yong’in o’chirish mashinalarining kirishini qiyinlashtiradi. Bu shunchaki qoidabuzarlik emas, bu boshqalarning hayotiga ham xavf tug’dirishi mumkin bo’lgan harakat.
Umuman olganda, yo’l harakati qoidalari bizning xavfsizligimiz uchun yaratilgan. Ularga amal qilish har birimizning fuqarolik burchimiz. Katta shaharlarda harakatlanayotganda, bu qoidalarga rioya qilish yanada muhim ahamiyat kasb etadi. Har bir haydovchi o’zini mas’uliyatli his qilsa, yo’llarimiz yanada xavfsizroq bo’ladi. Xuddi shu oddiy qoidalarga rioya qilish orqali biz nafaqat o’zimizni, balki butun jamiyatni himoya qilgan bo’lamiz. Yo’lda ehtiyot bo’ling va qoidalarga amal qiling!»
0 Comments