Tong sahar payti, hali quyosh chiqmasdan, ko’pchiligimiz shom namozini o’qib, saharlikka turamiz. Bu kunlarda, ayniqsa, Ramazon oyida, ro’za tutish nafaqat diniy burch, balki ko’pchilik uchun sog’liqni tiklash, o’zini o’zi nazorat qilish davri ham bo’ladi. Axir, har yili minglab odamlar ro’za tutib, o’z tanasidagi o’zgarishlarni kuzatib borishadi. Men ham o’zimcha har yili shu davrda tanamni bir sinovdan o’tkazaman, deb o’ylayman. Bu oddiy ochlik emas, balki ko’p narsani anglatadi.
Tananing tozalanish jarayoni
Ro’za tutish paytida organizm o’zini o’zi tozalash (avtofagiya) jarayonini kuchaytiradi. Bu nima degani? Oddiy qilib aytganda, hujayralarimiz ichidagi keraksiz, shikastlangan yoki eskirgan qismlarni yo’q qilib, o’rniga yangilarini hosil qiladi. Bu jarayon ayniqsa ovqatlanish to’xtatilganda faollashadi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, bu jarayon hujayra yangilanishiga yordam beradi, yallig’lanishni kamaytiradi va hatto ba’zi surunkali kasalliklar xavfini pasaytirishi mumkin. Tasavvur qiling, tanangiz ichki «tozalash» kompaniyasini ishga tushiradi-yu, lekin buning uchun hech qanday kimyoviy preparatlar kerak bo’lmaydi! Bu tabiiy va juda samarali usul. Ko’p odamlar ro’za tutgandan keyin terisining yaxshilanganini, ko’zlari charaqlaganini aytishadi. Bularning hammasi shu tozalanish jarayonining natijasi, albatta.
Qandli diabet bilan og’riganlar uchun ro’za tutish ba’zan murakkab bo’lishi mumkin, lekin shifokor nazorati ostida, qon shakarini doimiy tekshirib turish bilan bu ham imkonli. Aksincha, ba’zi tadqiqotlar parhezga qat’iy rioya qilgan holda tutilgan ro’za insulin sezuvchanligini oshirishi mumkinligini ko’rsatmoqda. Albatta, har bir insonning salomatligi o’ziga xos, shuning uchun har qanday holatda ham shifokor bilan maslahatlashish juda muhim.
Oshqozon-ichak tizimiga ta’siri
Oshqozon-ichak tizimimiz doimiy ishlaydi, biz yegan har bir luqmani hazm qiladi. Ro’za tutish bu tizimga biroz «dam olish» imkonini beradi. Ovqatlanish oralig’ining uzayishi ichaklardagi mikrofloraning tiklanishiga yordam beradi. Bu esa ovqat hazmini yaxshilaydi, ich qotishi kabi muammolarni kamaytiradi. Yana bir muhim jihati shundaki, ro’za paytida organizm o’zining energiya zaxiralarini ishlatishni boshlaydi. Avvaliga glyukozadan foydalansa, keyin yog’larga o’tadi. Bu esa ortiqcha vazndan xalos bo’lishga yordam beradi. Men shaxsan o’zim ham Ramazondan keyin bir necha kilogramm vazn tashlaganimni sezaman, bu juda yoqimli.
Ba’zi odamlar ro’za tutishni boshlaganda qorin og’rig’i, ko’ngil aynishi kabi noxushliklarni his qilishlari mumkin. Bu, ko’pincha, tananing yangi tartibga moslashish jarayonining bir qismidir. Agar bu holatlar uzoq davom etsa yoki kuchli bo’lsa, albatta, shifokorga murojaat qilish kerak. Ammo aksariyat hollarda, bu noqulayliklar vaqtincha bo’ladi va o’tib ketadi.
Ruhiy va ma’naviy o’sish
Ro’za tutish faqat tanani emas, balki ruhni ham poklaydi, degan gap bor. Bu gapda jon bor, deb o’ylayman. Ro’za tutish insonni sabr-toqatli bo’lishga o’rgatadi. O’z xohish-irodasini jilovlash, ochlik va tashnalikni bardosh berish – bularning hammasi insonning ma’naviy kuchini oshiradi. Atrofdagi yetim-yesir, nochor insonlarni ko’proq tushunishga, ularga mehr-shafqatli bo’lishga undaydi. Ko’pchilik ro’za tutganda o’zini yanada xotirjam, tinchroq his qilishini aytadi. Bu, ehtimol, dunyoviy tashvishlardan bir muddat chekinib, o’z ichki olamiga murojaat qilish bilan bog’liqdir. Har kuni besh mahal namoz o’qishdan tashqari, o’qiladigan qo’shimcha ibodatlar, Qur’on tilovati ham insonni ma’nan boyitadi.
Ro’za tutish insonni kamtarinlikka o’rgatadi. Bor narsaning qadrini bilishga undaydi. Kun bo’yi och yurib, keyin iftorlikda dasturxonga tortilgan taomning shirinligi boshqacha bo’ladi. Bu oddiy bir his emas, balki hayotning ne’matlarini anglashdir. Ba’zan o’ylaymanki, agar biz har doim ham shunday qadrlashni bilsak, hayotimiz yanada go’zal bo’lardi.
Sog’lom turmush tarziga yo’naltirish
Ko’pchilik uchun Ramazon oyi sog’lom turmush tarziga o’tish uchun bir turtki bo’ladi. Ro’za tutish davomida odatdagi ovqatlanish ratsionini o’zgartirishga to’g’ri keladi. Ko’pincha, odamlar saharlik va iftorlikda ham ko’proq foydali, vitaminlarga boy taomlarni iste’mol qilishga harakat qilishadi. Bu esa o’z navbatida, organizmga zarur bo’lgan barcha moddalarni taqdim etadi. Shuningdek, ro’za tutish jarayonida ko’proq suv ichishga odatlanish ham salomatlik uchun juda foydali. Ramazon tugagandan so’ng ham bu odatlarni davom ettirish mumkin. Men shaxsan o’zim har yili Ramazondan keyin salatlar va mevalarni ko’proq yeyishga odatlanaman. Bu oddiygina o’zgarish bo’lsa-da, natijasi sezilarli.
Ro’za tutishning ma’naviy va jismoniy foydalari shubhasiz. Bu oddiy bir parhez emas, balki tanani va ruhiyatni birdek poklovchi, sog’lomlashtiruvchi, insonni o’ziga va atrofdagilarga nisbatan mehr-shafqatli bo’lishga o’rgatuvchi buyuk ibodatdir. Har birimiz bu ne’matdan to’g’ri foydalansak, ajabmaski, hayotimiz yanada mazmunli va barokatli bo’lar.
0 Comments