Qorni och qolgan paytda beixtiyor ko’zimiz stol ustidagi shirinliklarga tushib qoladi-yu, «Voy, shu bir luqma bo’lsa edi» degan xayolga boramiz. Ammo Ramazon oyida bu istakni jilovlash qanchalik qiyin bo’lsa, shu bilan birga, organizmimiz uchun qanchalik foydali ekanligini o’ylab ko’rganmisiz? Axir, shunchaki och qolish emas-ku bu, balki chuqur ma’naviy va jismoniy poklanish jarayoni.
Tana uchun Qisqa Muddatli «Ta’til»
Ko’pchilik ro’za tutishni faqatgina ovqatdan tiyilish deb o’ylaydi. Aslida esa bu kun davomida ovqat hazm qilish tizimimizga berilgan bir turli «ta’til». Har kuni tinimsiz ishlaydigan oshqozon, ichaklar, jigarr va buyraklar uchun bu bir nafas rostlash imkoniyati. Olimlar tadqiqotlarida ta’kidlashicha, ro’za tutish organizmdagi hujayra yangilanish jarayonini rag’batlantiradi. Masalan, «avtofagiya» degan jarayon bor. Bu shunchaki tozalanish emas, balki eskirgan, shikastlangan hujayralarni yo’q qilib, o’rniga yangilarini hosil qilish. Bu ayniqsa yoshlikni saqlash va turli kasalliklarning oldini olishda muhim rol o’ynaydi.
O’ylaning, bir kun davomida ovqatlanmaslik tanadagi qon shakarini ma’lum darajada barqarorlashtirishga yordam beradi. Oshqozonga tushayotgan og’ir taomlar yo’qligi sababli, energiya boshqa jarayonlarga yo’naltiriladi. Bu esa immunitet tizimining mustahkamlanishiga olib keladi. Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, vaqti-vaqti bilan ochlikni his qilish, organizmdagi yallig’lanishlarni kamaytirishga yordam beradi. Bu esa yurak-qon tomir kasalliklari va hatto ayrim turdagi saraton xavfini pasaytirishi mumkin.
Ma’naviyat va Ruhning Poklanishi
Ro’za faqat tana uchun emas, balki ruh uchun ham bir poklanishdir. Ochlikni his qilish bizni boshqalar holidan xabardor qiladi. O’zimizda bor ne’matlarga shukrona qilishni o’rgatadi. Qorin to’q bo’lsa, ko’pincha boshqalarning tashvishini, ochligini o’ylamaymiz ham. Ammo bir kun davomida och qolgan inson, bir luqma nonning qadrini biladi. Bu esa saxovatpeshnalikni, mehr-shafqatni kuchaytiradi.
Qolaversa, ro’za tutish sabrni o’rgatadi. Nafsni jilovlash, yomon xulqlardan tiyilish – bularning hammasi insonni ma’naviy jihatdan yuksalishiga yordam beradi. Ko’pincha odamlar jahldor bo’lib ketadi, tezda xafa bo’ladi. Ammo ro’za paytida bu his-tuyg’ularni ham jilovlashga harakat qilamiz. Bu esa bizni yanada sabrli va chidamli qilishiga olib keladi. Axir, Pygmalion effektini eslang, o’zimizdan yaxshi narsalarni kutib, biz o’sha darajaga erishishga harakat qilamiz. Ro’za ham shunday – o’zimizni yaxshi inson sifatida ko’rishga undaydi.
Ro’za va Sog’lom Ovqatlanish: Qanday Bog’lanish Bor?
Ramazon oyida ko’pchilik iftorlik va saharlikni o’ta to’yimli qilishga harakat qiladi. Bu tabiiy hol. Ammo shu paytda ovqatlanish tartibiga e’tibor qaratish juda muhim. Agar saharlikda ham, iftorda ham faqatgina yog’li, shirin va ortiqcha kaloriyali taomlar iste’mol qilinsa, ro’zaning foydasi o’rniga zarari tegishi mumkin. Masalan, kun bo’yi och yurib, kechqurun bir yo’la 2000-3000 kaloriyali ziyofat qilish organizm uchun katta zarba bo’lishi mumkin. Bu qon bosimining ko’tarilishiga, qondagi qand miqdorining keskin o’zgarishiga olib kelishi mumkin.
Shuning uchun ham saharlikka to’yimli, ammo hazm bo’lishi oson bo’lgan mahsulotlarni tanlash kerak. Masalan, qaynatilgan tuxum, jo’xori uni, tvorog, mevalar. Iftorlikni esa bir piyola sho’rva yoki salat bilan boshlab, keyin asta-sekinlik bilan asosiy taomga o’tish tavsiya etiladi. Shoshilib ovqatlanmaslik, yaxshilab chaynab yeyish ham hazm jarayonini yaxshilaydi. Kun davomida esa ko’p miqdorda suv ichishni unutmang (iftor va saharlik orasida). Bu organizmning suvsizlanishini oldini oladi.
Sog’lom Hayot Tarzi va Ro’za
Aslida, ro’za tutish bu sog’lom hayot tarzining bir bo’lagi bo’la oladi. Agar uni to’g’ri tushunsak va to’g’ri amal qilsak. Bu nafaqat diniy majburiyat, balki o’zimizga bo’lgan g’amxo’rlikdir. Kun davomida ovqatlanmaslik organizmdagi toksinlarni chiqarib yuborishga yordam beradi. Bu esa terining tozalanishiga, rangining yaxshilanishiga olib kelishi mumkin. Ko’plab tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, organizmni vaqti-vaqti bilan «tozalash» umumiy salomatlikni yaxshilaydi va umrni uzaytiradi.
Albatta, har bir insonning organizmi o’ziga xos. Agar surunkali kasalliklari bo’lsa, albatta, shifokor bilan maslahatlashgan holda ro’za tutish yoki tutmaslikni hal qilish kerak. Ammo sog’lom insonlar uchun ro’za tutish nafaqat ma’naviy, balki jismoniy jihatdan ham katta foyda keltiradi. Bu bizga o’zimizni anglash, tanamizni tinglash va hayotning oddiy lazzatlaridan ham zavqlanish imkonini beradi.
Shu kunlarda ko’chaga chiqib qarasangiz, bolalar ham, kattalar ham bir-biridan chiroyli liboslarda, ko’zlarida quvonch bilan yurishadi. Bu ham bir ko’rinishdagi ma’naviy poklanish emasmi, axir? Har birimiz o’zimizni yanada yaxshi his qilishimiz uchun bir imkoniyat.
0 Comments