Hozir Ramazon oyi yaqinlashib qoldi. Har yili shu paytda ko’chalarimizda, bozorda, hatto ishxonamizda ham odamlar bir-biridan: «Ro’zaga tayyormisiz?», «Qancha vaqt bo’ldi ro’za tutganingizga?» degan savollarni eshitish odatiy holga aylangan. Men ham o’zimcha o’ylayman-da, ro’za tutish nafaqat diniy burch, balki organizm uchun ham bir turli «detoks» vazifasini o’taydi-qoladi. Axir, bir oy davomida tanamizni ovqatdan, ichimlikdan tiyish unchalik ham oson ish emas. Lekin buning ortida qandaydir katta hikmat borligiga ishonaman. Bugun shu haqida, ya’ni ro’za tutishning salomatligimizga, ham jismoniy, ham ma’naviy jihatdan qanday ta’sir ko’rsatishi haqida biroz suhbatlashib o’tsak. Bu mavzu men uchun ham qiziq, ham muhim.
Tanani tozalash va yangilash jarayoni
Ko’p tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, ro’za tutish organizmdagi hujayra jarayonlarini yaxshilaydi. Qachonki biz ovqat yemayotgan bo’lsak, tanamiz energiyani saqlash rejimiga o’tadi. Bu paytda u o’z ichidagi keraksiz, shikastlangan hujayralarni va oqsillarni parchalab, ulardan energiyani qayta tiklaydi. Bu jarayonni tibbiyotda ‘avtofagiya’ deb atashadi. Oddiy qilib aytganda, bu xuddi uyimizni tozalashga o’xshaydi. Keraksiz narsalarni tashlab yuboramiz-u, qolganini tartibga keltiramiz. Bu esa yangi, sog’lom hujayralarning paydo bo’lishiga yordam beradi. O’ylaning, bir oyda bir marta tanamizni shunchalik chuqur tozalash imkoniyati berilsa, bu ajoyib-ku! Ko’pdan beri qiynab kelgan hazm qilish bilan bog’liq muammolar, qorin dam bo’lish kabi holatlar ham ro’za paytida ancha yaxshilanadi. Chunki ovqat hazm qilish tizimi bir muddat dam oladi-da. Bu esa uning keyingi faoliyatini yanada samaraliroq bo’lishiga zamin yaratadi.
Yana bir muhim jihati shundaki, ro’za tutish qon tarkibidagi qand miqdorini me’yorlashtirishga yordam beradi. Ayniqsa, diabet bilan og’rigan bemorlar uchun bu juda katta foyda. Albatta, bu yerda shifokor maslahati bilan ro’za tutish muhim. Shuningdek, qon bosimini ham barqarorlashtirishga, xolesterin miqdorini kamaytirishga yordam berishi ilmiy isbotlangan. Bir tadqiqotda aniqlanishicha, muntazam ro’za tutadigan odamlarda yurak-qon tomir tizimi kasalliklari xavfi ancha kamayadi. Bu bizga yana bir bor tasdiqlaydiki, ro’za nafaqat ruhni, balki tanani ham poklaydi va mustahkamlaydi.
Ruhiy poklanish va sabr-toqatni o’rganish
Ma’naviy jihatdan olganda, ro’za tutish bizga sabr-toqatni, irodani va o’zimizni tiyishni o’rgatadi. Kun davomida ochlik va tashnalikka chidash, shu bilan birga yomon fikrlar, g’iybat, janjallardan o’zini tiyish bu – katta tarbiya. Bu paytda biz o’zimizni boshqa odamlar, ayniqsa ochlikdan aziyat chekayotganlar o’rniga qo’yishni o’rganamiz. Bu esa mehr-shafqatni, saxovatni oshiradi. Qancha-qancha odamlar bor dunyoda, ular uchun har kun ro’za. Biz esa bir oy davomida ularning holatini tushunishga harakat qilamiz. Bu bizni yanada mehrli va saxovatli bo’lishga undaydi. Ramazon oyida ko’p odamlarning saxovat qilib, xayr-ehson qilayotganini ko’ramiz. Bu ham ro’zaning ta’siridan, albatta.
Ro’za tutish insonda xotirjamlikni oshiradi. Nafsni jilovlash orqali ichki tinchlikka erishish mumkin. Kun davomida ochlikni his qilish, uni sabr bilan yengish insonda o’ziga bo’lgan ishonchni ham oshiradi. Qachonki biz o’zimizni jismoniy jihatdan tiya olsak, demak, ruhiy jihatdan ham kuchliroq bo’lamiz. Bu esa hayotdagi qiyinchiliklarni yengishda bizga katta yordam beradi. Men o’zim ham shuni ko’p marta his qilganman. Ro’za tutgan yillarda o’zimni ancha xotirjam, sabrliroq his qilganman. Ba’zi bir mayda-chuyda muammolar meni bunchalik bezovta qila olmagan.
Ovqatlanish odatlarimizni o’zgartirishga turtki
Ramazon oyi tugagandan keyin ham ko’pchilikning ovqatlanish odatlari o’zgaradi. Bir oy davomida engil, kam taomlarga o’rganib qolgan tanamiz, birdaniga og’ir, yog’li taomlarni qabul qilishga qiynalishi mumkin. Shuning uchun ham ko’pchilik Ramazondan keyin ham parhezga rioya qilishni davom ettiradi. Bu, albatta, juda yaxshi holat. Chunki ro’za bizga ovqatning qadrini, uni isrof qilmaslik kerakligini ham o’rgatadi. Qancha-qancha taomlar sovuriladi, qancha-qancha odamlar och yotadi dunyoda. Ro’za tutish shu haqida o’ylashga majbur qiladi. Bizni ortiqcha iste’mol qilishdan tiyadi, sog’lom ovqatlanishga undaydi.
Har kuni 3 mahal ovqatlanish o’rniga, kuniga 2 mahal, lekin to’yimli va foydali taomlar iste’mol qilishga o’rganish mumkin. Masalan, saharlikka oqsilga boy, tolqali non va sabzavotlar, iftorlikka esa sho’rva, salat va kamroq yog’li taomlar tanlash sog’lik uchun juda foydali. Bu nafaqat tanani, balki qomatni ham saqlashga yordam beradi. O’ylaymanki, bu nafaqat diniy, balki sog’lom turmush tarzi uchun ham ajoyib bir imkoniyat. Ro’za davomida shakarni kam iste’mol qilishga o’rganish ham keyinchalik foyda beradi.
Xulosa o’rniga: Ro’za – sog’lomlik kaliti
Xullas, ko’rib turganingizdek, ro’za tutishning foydalari juda ko’p. U nafaqat bizni ma’naviy jihatdan poklaydi, balki tanamizni ham sog’lomlashtiradi, turli kasalliklardan asraydi. Bu – bir oy davomida o’zimizga, tanamizga va ruhimizga beradigan eng katta sovg’a bo’lishi mumkin. Shuning uchun ham, agar sog’ligingizga befarq bo’lmasangiz, ro’za tutishni jiddiy o’ylab ko’ring. Albatta, bu yerda har kim o’z sog’ligini hisobga olgan holda, shifokor maslahati bilan harakat qilishi kerak. Lekin umumiy olganda, bu ibodat bizga sog’lik, xotirjamlik va baxt olib keladi, deb o’ylayman. Qolaversa, bu bizni yanada mehribon, saxovatli va sabrli inson qilishga yordam beradi. Mana shu fazilatlarni o’zida mujassam etgan inson jamiyat uchun ham foydali bo’ladi-qoladi. Shunday ekan, kelayotgan Ramazon oyini ham barchamiz sog’lik, salomatlik va ko’tarinki kayfiyatda kutib olaylik!
»
0 Comments