Tong otib, saharlikdan keyin jimlik cho’kkanda, ko’ngilda bir ajib orom paydo bo’ladi. O’sha paytda o’ylaganman: ro’za faqat ochlik va chanqovdan iboratmi, yo undan ko’ra chuqurroq ma’nolar yashiringanmi? Har yili Ramazon oyida millionlab yurtdoshlarimiz bilan birga bu savolga javob izlaymiz. Bugun esa shu savolning tibbiy va ma’naviy qirralariga bir nazar tashlaylik.
Tana uchun tabobat: Ro’za va salomatlik sirlari
Ko’pchilik ro’zani faqat diniy ibodat deb biladi, ammo tibbiyot ham uning foydalari haqida ko’p gapirmoqda. Yevropada hatto «oraliq ro’za» (intermittent fasting) degan tushuncha ham mashhur bo’lib ketdi, bu aslida bizning ro’zaga o’xshaydi. Tana uchun bu bir turli «detoks» vazifasini o’taydi, deydi mutaxassislar. Bir kun davomida ovqatlanmaslik organizmga dam beradi. Oshqozon-ichak tizimi bir muddat tinchlanadi, jigar va buyraklar ortiqcha yuklamadan qutuladi. Bu jarayonlarda organizmdagi keraksiz moddalar, toksinlar chiqib ketadi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, muntazam ro’za tutish immunitet tizimini mustahkamlaydi, hatto saraton hujayralarining o’sishini sekinlashtirishi ham mumkin ekan. Yana bir qiziq jihati, ro’za paytida organizm o’zini ta’mirlashga kirishadi. Hujayralardagi eskirgan, zarar ko’rgan qismlar tozalanadi (bu jarayonni «avtofagiya» deyiladi). Bu esa yoshlikni saqlashga va turli kasalliklarning oldini olishga yordam beradi. Albatta, bu yerda gap sog’lom odamlar haqida ketmoqda. Surunkali kasalligi borlar, homilador va emizikli ayollar, keksalarning ro’za tutishdan oldin albatta shifokor bilan maslahatlashishi shart. Har narsaning me’yori bor-ku, axir!
Ruhiy poklanish va ma’naviyat yuksalishi
Ro’zaning faqat jismoniy foydalari emas, balki ruhiy va ma’naviy jihatlari ham beqiyos. Ochlik va chanqov insonni sabr-toqatli bo’lishga o’rgatadi. O’zgalarning holidan xabar olish, muhtojlarning azobini his qilish tuyg’usi kuchayadi. Kun bo’yi o’z nafsini jilovlash, yomon xayol va ishlardan tiyilish insonda o’zini nazorat qilish qobiliyatini oshiradi. Bu esa kundalik hayotimizda ham katta ahamiyatga ega. Har xil janjallar, asossiz jahldorliklar kamayadi. O’ylaymanki, inson o’zini jilovlay olmasa, dunyoda hech narsani jilovlay olmaydi. Ro’za paytida ko’proq Qur’on tilovat qilish, zikr aytish, xayr-ehson qilish kabi ibodatlarga urg’u beriladi. Bu esa qalbni poklaydi, Allohga yaqinlashtiradi. Har bir ibodatning o’z vaqti, o’z fayzi bor. Ramazon esa aynan shu poklanish va ma’naviy yuksalish oyidir. O’zingizni yanada toza, yengil his qilasiz. Kimgadir yordam berganingizda, biror yaxshilik qilganingizda ko’nglingizda paydo bo’ladigan huzur, ro’za tutish orqali yanada kuchayadi.
Saharlik va iftorlik: Kun davomida energiya va uyg’unlik
Ro’za tutish degani, kun bo’yi hech narsa yemaslik emas. Eng muhimi, saharlik va iftorlikni to’g’ri tashkil qilish. Saharlikda organizmga uzoq vaqtga yetadigan, energiya beradigan oziqalar iste’mol qilish kerak. Masalan, murakkab uglevodlar (non, grechka, jo’xori yormasi), oqsillar (tuxum, tvorog, qatiq) va vitaminlarga boy meva-sabzavotlar. Bu sizga kun davomida kuch-quvvat bag’ishlaydi. Yana ko’p suv ichish ham unutilmasin. Iftorlik esa kun davomidagi ochlikdan keyin tanaga o’ziga xos «shok» bo’lishi mumkin. Shuning uchun iftorni ham me’yorida, sog’lom taomlar bilan boshlash lozim. Bir yo’la ko’p ovqatlanish, yog’li, achchiq, shirin taomlarga berilish oshqozonga og’irlik qiladi. Eng yaxshisi, biror xurmo yoki asal bilan og’iz ochib, keyin ozroq sho’rva ichish, so’ngra asosiy taomga o’tish. Qancha ko’p suv ichsangiz, shuncha yaxshi. Lekin bir yo’la emas, asta-sekin. Shunda tanangiz ham, ruhingiz ham uyg’unlikda bo’ladi.
Ro’zaning ta’siri: Shaxsiy tajribalar va kuzatuvlar
Men shaxsan o’zim ham ko’p yillardan buyon ro’za tutaman. Har yili bu oy menga yangi bir zavq, yangi bir ma’naviy ozuqa olib keladi. Bir yil oldin bir tanishim, anchadan beri bel og’rig’idan aziyat chekayotgan edi. Ro’za tutishni boshlagach, asta-sekin og’riqlari kamayib qolganini aytgandi. Balki bu organizmdagi yallig’lanishlarning kamaygani bilan bog’liqdir, kim biladi? Yoki ko’pchilik Ramazonda kayfiyati yaxshiroq bo’lib qolganini, janjallashishni istamasligini aytishadi. Bu ham o’z-o’zini nazorat qilishning natijasi, deb o’ylayman. Bir marta bir tadbirda qatnashgandim, unda doktor aytingandi: «Ro’za organizmni tozalash bilan birga, miya faoliyatini ham yaxshilaydi. Chunki miya hujayralari ham yangilanadi». Bu menga juda qiziq tuyulgandi. Demak, ro’za nafaqat tana, balki aql uchun ham foydali ekan-da! Har kim o’z tajribasidan kelib chiqib, ro’zaning ko’plab foydalarini his qilishi mumkin. Eng muhimi, uni to’g’ri va sog’lom tushunish kerak.
Xullas, ro’za tutish bu nafaqat diniy majburiyat, balki sog’ligimizni mustahkamlash, ma’naviyatimizni boyitish uchun ham buyuk imkoniyatdir. Uni to’g’ri tushunib, to’g’ri ado etsak, albatta, uning barakotini ko’ramiz. Har bir ibodatimiz qabul bo’lsin!
0 Comments