Hozir Ramazon oyi, ko’chalar gavjum, odamlar bir-birini xushxabar bilan tabriklashyapti. Har yili bu oy kirib kelganda, ko’pchilikni bir savol qiynaydi: ro’za tutish bizga, aynan organizmimizga qanday ta’sir qiladi? Nafaqat ma’naviy poklanish, balki jismoniy salomatlik uchun ham bu ibodatning foydasi bormikan? Bugun shu haqida o’z bilimlarim va kuzatuvlarim asosida gaplashib o’tsak.
Inson Tanasi – Mo’jizaviy Mexanizm
Aslida, inson tanasi juda murakkab va ajoyib bir mexanizm. U o’zini o’zi tozalashga, tiklashga qodir. Ro’za esa bu jarayonlarni yanada kuchaytiradi. Qarangki, kun davomida ovqatlanmaslik, ichmaslik organizmga dam beradi. Oshqozon-ichak tizimi bir muddat tinchlanadi, jigar va buyraklar ortiqcha yukdan xoli bo’ladi. Bu esa ularning o’zini tiklashiga imkon yaratadi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, ro’za paytida hujayralar ichidagi «eski» va zararlangan qismlar yangilanadi. Bu jarayonni ‘avtofagiya’ deyiladi. Xuddi uyingizni tozalasangiz, chirindilardan qutulsangiz, hujayralar ham shunday tozalanadi. Bu immunitetni mustahkamlashga, hatto ba’zi surunkali kasalliklarning oldini olishga yordam berishi mumkin.
Men shaxsan o’zim ham ro’za tutgan yillarda organizmim ancha yengillashganini his qilganman. Qishda shamollashga chalinishim kamaygan. Bu albatta, shaxsiy tajriba, ammo ko’plab tibbiyot xodimlari ham bu fikrni tasdiqlashadi. Ro’za tutish qon bosimini me’yorlashtirishga, qondagi xolesterin miqdorini kamaytirishga, hatto diabetga chalingan ayrim bemorlarda qondagi shakar miqdorini nazorat qilishga yordam berishi mumkin. Lekin bu yerda bir muhim jihat bor: ovqatlanish tartibi. Ro’za ochib, keyin me’yoridan ortiqcha, yog’li va shirin taomlarni yeyish foydadan ko’ra ziyon keltiradi. Shuning uchun ham iftorlik va saharlikni to’g’ri tashkil qilish juda muhim.
Ma’naviyat va Tana Salomatligi Bog’liqligi
Ro’za nafaqat jismoniy, balki ma’naviy poklanishdir. Kun davomida ochlikka sabr qilish, o’z istaklarini jilovlash – bu katta tarbiya. Bu bizni kamtarin bo’lishga, boshqalarning holidan xabar olishga o’rgatadi. O’ylansak, ko’p kasalliklarimizning ildizi – ochko’zlik, och qoringa har xil narsani yeyish istagi, o’zini tiya olmaslikda. Ro’za esa bu illatlardan qutulishga yordam beradi. Qachonlardir shifokor aytgan edi: «Agar odam o’zini tiyishni o’rgansa, ko’p kasalliklardan forig’ bo’ladi». Ro’za mana shu «tiyish»ning eng go’zal namunasidir. Qalbimizni yomon fikrlardan, g’iybatdan, ko’zimizni haromdan saqlash ham ro’zaning bir qismidir. Bu esa ruhiy holatimizni yaxshilaydi, tinchlik baxsh etadi.
Hozirgi kunda ko’p odamlar stressdan aziyat chekadi. Ro’za tutish esa bu stressni kamaytirishga yordam beradi. Chunki ro’zador inson o’zini irodali his qiladi, kundalik tashvishlardan biroz chekinadi. Bu holat miyadagi ma’lum kimyoviy jarayonlarga ta’sir qilib, kayfiyatni ko’taradi, xavotirni kamaytiradi. O’ylaymanki, bu nafaqat diniy, balki psixologik jihatdan ham foydali.
Iftorlik va Saharlik – Sog’lom Tanovul Sirlari
Ramazonning eng muhim qismi bu – iftorlik va saharlik. Mana shu vaqtlarda nimalar yeyishimiz organizmimizning keyingi kun davomida qanday ishlashini belgilaydi. Ko’pchilik iftorni xurmo va suv bilan boshlashni tavsiya qiladi. Bu organizmni tezda tiklaydi va energiyaga to’ldiradi. Keyin esa, suyuq taomlar – sho’rva, ko’k somsa kabi yengil taomlar juda foydali. Shirinliklar va yog’li taomlarni kamaytirish kerak. Ayniqsa, qovurilgan taomlar ovqat hazmini qiyinlashtiradi. Saharlikka kelsak, bu vaqtda uzoq vaqt energiyani saqlab turadigan, hazmi sekin kechadigan mahsulotlar tanlash lozim. Masalan, to’yimli nonushta – tvorog, tux, jo’xori yormasi (oatmeal), mevalar. Shirinliklar va qahvani ko’p iste’mol qilishdan saqlangan ma’qul, chunki ular tezda chanqashga olib kelishi mumkin. Suv ichish rejimini ham to’g’ri yo’lga qo’yish kerak – saharlikdan keyin va iftordan oldin yetarlicha suv ichish lozim.
Men o’zim ham har yili bu masalaga alohida e’tibor qarataman. Oilamizda ham iftorlik dasturxoni doim ham shirinliklarga to’la bo’lmaydi. Ko’proq meva, salatlar, me’yorida pishirilgan taomlarga urg’u beramiz. Bu nafaqat sog’lik, balki ro’zaning ruhiga ham mos keladi – kamtarinlik, shukronalik.
Sog’lom Hayot Tarzi – Ro’zaning Davomi
Aslida, ro’za tutish bu bir oylik «diyet» emas. Bu bizga sog’lom hayot tarzini o’rganish uchun bir imkon. Agar biz ro’zadan keyin ham to’g’ri ovqatlanishni, o’zimizni tiyishni, jismoniy faollikni odat qilsak, bu foyda umrboqiy bo’ladi. Ro’za – bu organizmni tozalash, ruhni poklash va hayotimizni yaxshi tomonga o’zgartirish uchun bir imkoniyat. Uni to’g’ri tushunib, to’g’ri amal qilsak, nafaqat bu dunyoda, balki oxiratda ham ajrini olamiz, deb o’ylayman. Har bir ibodatning o’z hikmati bor, shunday emasmi?
0 Comments