Toshkentdagi choyxonada o’tiribman. Yon atrofimda odamlar har xil gaplarni gaplashyapti, lekin ko’pchilikning diqqati Ramazon oyiga qaratilgan. Kimdir ro’za tutish qiyin bo’layotganini aytadi, kimdir esa aksincha, bu oyda o’zini ancha yengil his qilishini ta’kidlaydi. Mana shu suhbatlar meni bir savolga olib keldi: aslida ro’za tutish inson organizmiga qanday ta’sir qiladi? Faqat ma’naviy jihatdanmi, yoki jismoniy tomondan ham foydalari bormi?
Oshqozon va ichaklar «dam» oladigan payt
Ko’pchilik ro’za tutishni avvalo oshqozon va hazm qilish tizimi uchun katta «tozalanish» deb biladi. Kun bo’yi ovqatlanmaslik, ichmaslik organizmga ma’lum bir «tanaffus» beradi. Bu paytda oshqozon o’z faoliyatini sekinlashtiradi, ichaklar ham shu tartibga moslashadi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, vaqti-vaqti bilan ochlik holati hujayralarni yangilash jarayonini rag’batlantirishi mumkin. Bu, xuddi kompyuterni qayta yuklash kabi – keraksiz ma’lumotlardan tozalab, yangi ishga tayyorlaydi. Bunday «tanaffus» organizmdagi yallig’lanish jarayonlarini kamaytirishga ham yordam beradi, degan fikrlar bor. Ayniqsa, oshqozon-ichak kasalliklari bilan og’riganlar uchun bu davr foydali bo’lishi mumkin, albatta, shifokor maslahati bilan.
Men yaqinda bir tanishimdan eshitdim, u har yili Ramazon oyida ro’za tutar ekan. Avvallari ko’p ovqat yeydigan, kechqurunlari esa to’yib nonushta qiladigan odat bor edi. Ramazon boshlanishi bilan ovqatlanish tartibi o’zgargach, dastlab qiynalgan bo’lsa-da, keyinchalik o’zini ancha yengil his qila boshlagan. Qorni og’rishlari kamayib, umumiy tetiklik ortganini aytib berdi. Bu kabi misollar ko’p uchraydi.
Moddalar almashinuvi va qondagi qand darajasi
Ro’za tutishning yana bir muhim jihati – bu organizmdagi moddalar almashinuviga ta’siridir. Kun davomida ovqat qabul qilinmagach, organizm energiyani saqlangan yog’lardan ola boshlaydi. Bu, bir tomondan, ortiqcha vazndan xalos bo’lishga yordam bersa, ikkinchi tomondan, qondagi qand (glyukoza) darajasini tartibga solishga yordam beradi. Ayniqsa, diabetning ikkinchi turi bilan xastalangan ba’zi bemorlar uchun ro’za tutish foydali bo’lishi mumkin, lekin bu yerda shifokor nazorati juda muhim. Chunki noto’g’ri yondashuv salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuningdek, ro’za vaqtida organizmda insulin sezgirligi ortishi kuzatiladi, bu ham qondagi qand miqdorini barqarorlashtirishga hissa qo’shadi.
Qon bosimi bilan bog’liq muammolari borlar ham ro’za tutishdan keyin o’zlarini yaxshi his qilishlarini aytishadi. Albatta, bu har kimda turlicha kechadi. Ba’zi tadqiqotlar ko’rsatishicha, ro’za tutish qon bosimini pasaytirishga yordam berishi mumkin, lekin bu borada ham individual yondashuv zarur. Chunki saharlik va iftorlikda iste’mol qilinadigan taomlar ham qon bosimiga ta’sir qiladi.
Ruhiy poklanish va ma’naviy kuch
Fikrimcha, ro’za tutishning eng katta foydasi shu ruhiy poklanishda. Ro’za nafaqat ochlik, balki yomon o’ylardan, yomon so’zlardan, gunoh ishlardan tiyilishdir. Bu ma’naviy o’z-o’zini tarbiyalash jarayoni. Kun davomida o’zini nazorat qilish, sabr-toqatni o’rganish insonni ma’naviy jihatdan baquvvat qiladi. Ramazon oyida ko’pchilik mehr-shafqatli, saxovatli bo’lib qoladi. Yetim-yesirga, nochorlarga yordam berish, ularning holidan xabar olish – bularning barchasi qalblarni yumoq qiladi, insonni o’ziga yaqinlashtiradi.
Men ham o’zimni shunday his qilaman. Har Ramazon oyida dunyoga boshqacha ko’z bilan qaragandek bo’laman. Atrofdagi yaxshiliklarni ko’proq payqayman, o’zim ham ko’proq xayrli ishlar qilishga harakat qilaman. Bu nafaqat o’zimni, balki oilamni ham ijobiy tomonga o’zgartirayotganini his qilyapman.
Nafslarni jilovlash va iroda kuchini oshirish
Ro’za tutish – bu nafslarni jilovlashdir. Kun bo’yi ochlikka, chanqoqlikka sabr qilish insonning iroda kuchini oshiradi. Biz kundalik hayotda ko’p narsalarga «yo’q» deya olmaymiz, istaklarimizga tez berilamiz. Ro’za esa bizga «yo’q» deyishni, o’zimizni tiyishni o’rgatadi. Bu ko’nikma nafaqat ro’za tutgan vaqtimizda, balki kundalik hayotimizda ham juda foydali. Masalan, chekishni yoki zararli odatlarni tashlamoqchi bo’lgan insonlar uchun ro’za tutish yaxshi boshlang’ich nuqta bo’lishi mumkin. Chunki u yerda ham bir xil – o’z ustidan g’alaba qozonish, iroda kuchini namoyon etish.
Ayniqsa, yoshlar uchun bu juda muhim. Ular ko’pincha o’zlarini nazorat qilishda qiynaladilar. Ro’za orqali ular sabr-toqatni, o’zini tiyishni o’rganishadi. Bu kelajakda ularga katta yordam beradi.
Xulosa qilib aytganda, ro’za tutish nafaqat diniy ibodat, balki inson salomatligi uchun ham foydali bo’lishi mumkin. Albatta, bu yerda har bir insonning o’ziga xos holati, sog’ligini hisobga olish zarur. Agar sizda qandaydir surunkali kasalliklar bo’lsa, ro’za tutishdan oldin albatta shifokoringiz bilan maslahatlashing. Sog’lom bo’ling, qalbni ham, tanani ham parvarish qiling!
»
0 Comments