Myanmaning sobiq yetakchisi Aung San Su Chji uy qamogʻiga oʻtkazildi, deb xabar berdi mamlakat davlat OAVlari.
80 yoshli Nobel mukofoti sovrindori 2021-yilgi harbiy toʻntarishdan soʻng lavozimidan chetlatilganidan beri hibsda, ehtimol poytaxt Naypyidodagi harbiy qamoqxonada saqlanayotgan edi.
Toʻntarishga boshchilik qilgan harbiy rahbar Min Aung Xlaynning bayonotida aytilishicha, u "uning qolgan jazosini belgilangan qarorgohda oʻtashga almashtirgan".
Aung San Su Chji 2015-yilda Myanmaning oʻsha paytdagi hukmdorlari demokratik islohotlarni joriy qilganidan soʻng hokimiyatga kelgan edi. Bungacha u oʻn yillar davomida harbiy boshqaruv ostida demokratiya tarafdori faol sifatida oʻtkazgan va ilgari 15 yildan ortiq uy qamogʻida saqlangan.
Davlat OAVlari uning ikki harbiy kiyimdagi xodim bilan oʻtirgan suratini namoyish etdi.
Uning oʻgʻli Kim Aris bu eʼlonga shubha bilan qarashini va hatto onasining tirikligiga dalili yoʻqligini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, surat 2022-yilda olingani uchun "maʼnosiz".
"Umid qilamanki, bu rost. Uning koʻchirilganini koʻrsatadigan hali hech qanday haqiqiy dalil koʻrmadim", dedi u BBCga.
"Shuning uchun, u bilan aloqa qilishimga ruxsat berilmaguncha yoki kimdir uning ahvoli va qayerdaligini mustaqil ravishda tasdiqlamaguncha, hech narsaga ishonmayman."
Eʼlon qilinishidan oldin uning salomatligi yoki yashash sharoitlari haqida hech narsa maʼlum emas edi, Kim Aris dekabr oyida undan yillar davomida xabar olmaganini aytgan edi.
Uning yuridik jamoasi Reuters agentligiga uy qamogʻi haqida toʻgʻridan-toʻgʻri xabar olmaganliklarini bildirdi.
Besh yildan koʻproq vaqt oldin qurolli kuchlar uning saylangan hukumatini agʻdargan kuni hibsga olinganidan beri Aung San Su Chjidan deyarli hech narsa koʻrilmagan va eshitilmagan.
Uning advokatlari uni uch yildan ortiq vaqt davomida koʻrmagan; oilasi ikki yildan ortiq vaqt davomida u bilan aloqada boʻlmagan.
Payshanba kunidan oldin koʻrilgan yagona surati 2021-yil may oyida, harbiylar tomonidan keng koʻlamli soxta deb topilgan ayblovlar boʻyicha sud jarayonlari boshlanishida sud majlisida edi.
Oʻshandan beri uning 33 yillik qamoq jazosi bir necha bor qisqartirilgan.
Uning davlat OAVlarida toʻsatdan paydo boʻlishi harbiy hokimiyat uning maqomida keyingi oʻzgarishlarga, ehtimol uning qisman yoki toʻliq ozod etilishiga tayyorlanayotganini koʻrsatadi.
Toʻntarish rahbari Min Aung Xlayn oʻz rejimining xalqaro izolyatsiyasini tugatishga intilmoqda va qurolli muxolifat guruhlariga qarshi bir qator jang maydonidagi gʻalabalardan soʻng oʻziga ishonchi ortgan koʻrinadi.
Harbiy xunta bu yil boshida ham saylov oʻtkazib, nominal demokratik hukumatni tikladi, ammo bu oʻsha harbiy rahbarlarni hokimiyatda qoldiradi.
"Myanmani boshqarayotgan harbiy rejim hozirda jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha hujumda", dedi Aung San Su Chjining sobiq iqtisodiy maslahatchisi Shon Ternell BBCning Newsday dasturiga.
Uning qoʻshimcha qilishicha, Myanma harbiylari "oʻzini qonuniy hukumat ekanligiga dunyoni ishontirishga harakat qilmoqda" va Aung San Su Chjining uy qamogʻiga koʻchirilgani haqidagi xabarlar "bunung bir qismi" edi.
Ternell xabarlar rost boʻlishiga "juda umidvor" ekanligini aytsa-da, uning "koʻp shubhalari bor".
Avstraliyalik iqtisodchi Ternell 2021-yilgi harbiy toʻntarishdan soʻng Myanmaning demokratik yoʻl bilan saylangan rahbarlari bilan birga bir yildan ortiq hibsda saqlangan.
Oʻsha paytda u Aung San Su Chji bilan bir xil qamoqxonada saqlangan, u yerda sharoitlar "oʻrta asrlardagidek" va "juda yomon" edi, deb esladi Ternell, oziq-ovqat va tibbiy yordam "yomon" va kameralar "ochiq" ekanligini qoʻshimcha qildi.
Aung San Su Chji hozir 80 yoshda boʻlgani sababli, bu "u uchun dahshatli sharoitlar", dedi Ternell.
Oʻzining avvalgi qamoqxonasi davrida Aung San Su Chjining qadr-qimmati, zoʻravonliksiz qarshiligi Myanma va butun dunyo boʻylab unga muxlislar orttirdi va u oʻz oilaviy uyidan tarafdorlariga nutq soʻzlagani bilan mashhur. U 1991-yilda Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan.
Ammo uning 2017-yilda harbiy kuchlarning musulmon rohingyalarga nisbatan vahshiyliklari boʻyicha Xalqaro Sudda genotsid ayblovlariga qarshi Myanma mudofaasiga boshchilik qilish qarori uning avliyo sifatidagi xalqaro obroʻsini jiddiy ravishda buzdi.
Jamoatchilik nazaridan yillar davomida qamoqda saqlanganiga qaramay, Aung San Su Chjining Birma xalqi orasidagi obroʻsi "oʻta yuqori" boʻlib qolmoqda, deydi Ternell.
"Uning Birma xalqi bilan deyarli ruhiy darajadagi xarizma va aloqasi bor. Va menimcha, bu umuman kamaymagan", dedi u, mamlakatdagi odamlar "faqat uning ozod etilishiga umid qilmoqda" deb qoʻshimcha qildi.
Mənbə: BBC News
