Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa vazirligi Germaniyadan 5000 nafar askarini olib chiqishni rejalashtirmoqda. Bu qaror Prezident Donald Tramp va Germaniya kansleri Fridrix Merz oʻrtasida Eron bilan bogʻliq vaziyat yuzasidan yuzaga kelgan kelishmovchilik fonida qabul qilinmoqda.
Qaror Trampning Merzni tanqid qilganidan bir kun oʻtib eʼlon qilindi. Kansler Merz AQSH Eron muzokarachilari tomonidan "sharmanda" boʻlganini aytgan edi.
Oʻtgan yil dekabr holatiga koʻra, AQSHning Germaniyada sezilarli harbiy ishtiroki mavjud boʻlib, mamlakat boʻylab bazalarda 36 mingdan ortiq faol harbiy xizmatchi joylashtirilgan.
Germaniya Mudofaa vaziri Boris Pistorius Berlinda Germaniya Matbuot Agentligiga bergan intervyusida "Amerika askarlarining Yevropada, xususan Germaniyadagi mavjudligi bizning manfaatlarimizga va AQSH manfaatlariga mos keladi", dedi.
Shu bilan birga, u bu qaror kutilmagan holat emasligini ham taʼkidladi. AQSHning Yevropadan va Germaniyadan qoʻshinlarini olib chiqishi "oldindan taxmin qilinadigan edi", deya qoʻshimcha qildi vazir.
Payshanba kuni ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida Tramp Merz "juda yomon ishlayotganini" va immigratsiya hamda energiya masalalarida "har xil muammolarga" duch kelganini yozdi. Tramp, shuningdek, AQSH qoʻshinlarini Italiya va Ispaniyadan ham olib chiqishni taklif qilgan.
Pentagon matbuot kotibi Shon Parnellning bayonotida aytilishicha, Germaniyadagi AQSH qoʻshinlari boʻyicha buyruq Mudofaa vaziri Pit Hegseth tomonidan berilgan.
"Bu qaror vazirlikning Yevropadagi kuchlar holatini chuqur koʻrib chiqishdan soʻng qabul qilindi va teatr talablari hamda joylardagi sharoitlarni inobatga oladi", dedi u. "Biz qoʻshinlarni olib chiqish keyingi olti-oʻn ikki oy ichida yakunlanishini kutamiz."
NATO alyansining uzoq yillik tanqidchisi boʻlgan Tramp, Hormuz boʻgʻozini qayta ochish operatsiyalarida ishtirok etishdan bosh tortgan ittifoqchilarni qattiq tanqid qilib keladi.
Payshanba kuni AQSH qoʻshinlarini Italiya va Ispaniyadan ham olib chiqishni koʻrib chiqish-qilmasligi haqida soʻralganda, Tramp: "Ehtimol, shunday qilaman – qarang, nega qilmasligim kerak?" deb javob berdi.
"Italiya bizga hech qanday yordam bermadi, Ispaniya esa dahshatli boʻldi", deya qoʻshimcha qildi u, ularni Eron bilan urushga munosabati uchun tanqid qilib. "Har bir holatda ular 'men aralashishni istamayman' deyishdi."
Merz hafta boshida universitet talabalariga "amerikaliklarning aniq strategiyasi yoʻq"ligini va ular qanday "strategik chiqish yoʻlini" tanlashlari mumkinligini tasavvur qila olmasligini aytgan edi.
"Eronliklar muzokaralarda juda mohir, yoki aniqrogʻi, muzokara qilmaslikda juda mohir, amerikaliklarni Islomobodga borib, keyin hech qanday natijasiz qaytib ketishiga imkon berishmoqda", dedi u.
Uning qoʻshimcha qilishicha, "butun millat" Eron rahbariyati tomonidan "sharmanda" qilinmoqda.
Bunga javoban, Tramp oʻzining Truth Social platformasida Merz "Eronning yadro quroliga ega boʻlishi yaxshi deb oʻylaydi" va "nima haqida gapirayotganini bilmaydi" deb yozdi.
"Germaniyaning iqtisodiy jihatdan ham, boshqa jihatdan ham shunchalik yomon ahvolda ekanligi ajablanarli emas!" deyilgan edi postda.
BBC izoh olish uchun Vashingtondagi Germaniya elchixonasi bilan bogʻlangan.
AQSHning Germaniyadagi harbiy joylashuvi Yevropadagi eng yirigi boʻlib, Italiyada taxminan 12 ming, Buyuk Britaniyada esa 10 mingga yaqin askar mavjud.
Koʻplab askarlar Germaniyaning janubi-gʻarbiy Kaiserslautern shahri tashqarisidagi Ramstein havo bazasida joylashgan.
Tramp avval ham Germaniyada AQSH qoʻshinlarini qisqartirishni taklif qilgan, ammo ular hozirgacha amalga oshirilmagan edi.
Faqatgina Yaponiya AQSH qoʻshinlarining yanada yirikroq kontingentiga mezbonlik qiladi.
2020-yilda Germaniyadan 12 ming AQSH askarini Yevropadagi boshqa NATO mamlakatlariga yoki AQSHga qaytarish taklifi Kongress tomonidan bloklangan va keyin Prezident Jo Bayden tomonidan bekor qilingan edi.
Oʻsha paytda Tramp Germaniyani "qarzga botgan" deb ayblagan, chunki uning harbiy xarajatlari NATOning yalpi ichki mahsulotning (YIM) 2% miqdoridagi maqsadidan ancha past edi.
Ammo bu Merz hukumati davrida keskin oʻzgardi.
Germaniya 2027-yilda 105,8 milliard yevro (91 milliard funt sterling) sarflashi prognoz qilinmoqda – kelgusi yilda umumiy mudofaa xarajatlari YIMning 3,1 foiziga yetishi kutilmoqda.
Oʻtgan yili AQSH Ruminiyadagi qoʻshinlari sonini qisqartirishga qaror qilgan edi, bu Trampning AQSH harbiy majburiyatini Yevropadan Hind-Tinch okeani mintaqasiga oʻtkazish rejasining bir qismi edi.
Ruminiya mudofaa vaziri bu qaror Hegseth ruminiyaliklarga oʻz mudofaasiga koʻproq eʼtibor berishlari kerakligini yetkazganidan soʻng qabul qilinganini aytdi.
Bu qaror Trampning Kongressdagi baʼzi respublikachi hamkasblari tomonidan norozilik bilan, Rossiyadan xavotirda boʻlgan boshqa Sharqiy Yevropa mamlakatlari tomonidan esa tashvish bilan kutib olindi.
Mənbə: BBC News
