Eronning davlatga aloqador OAV xabariga koʻra, AQSH Eronning soʻnggi tinchlik taklifiga javob bergan.
Tasnim axborot agentligining yozishicha, Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Pokiston orqali yetkazilgan javob hozirda koʻrib chiqilayotganini maʼlum qilgan.
AQSH Tehronning taklifiga javob berganini hali rasman tasdiqlamadi. Biroq, Prezident Donald Tramp yakshanba kuni Isroilning Kan News telekanaliga bergan intervyusida bu taklif uning uchun maqbul emasligini aytgan.
Eron davlat OAVlarining xabar berishicha, Tehronning 14 banddan iborat tinchlik rejasi Vashingtondan oʻz kuchlarini Eron chegaralari yaqinidan olib chiqishni, Eron portlarining dengiz blokadasini tugatishni va barcha harbiy harakatlarni, jumladan Isroilning Livandagi hujumini toʻxtatishni talab qilgan.
Shuningdek, unda ikki davlat oʻrtasida 30 kun ichida kelishuvga erishish chaqirilgan.
Eron davlat OAVlari taklifda ikki urushayotgan tomonni hozirgi sulhni uzaytirishdan koʻra, "urushni tugatishga" eʼtibor qaratishga undalganini qoʻshimcha qilgan.
Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Esmoil Bagʻoiy davlat OAVlariga "bu bosqichda bizda yadroviy muzokaralar yoʻq", deb aytgan. Bu Vashingtonning asosiy talablaridan biri edi.
Eron bomba yaratishga intilayotganini bir necha bor rad etib, oʻz dasturini faqat tinch maqsadlarda ekanligini aytadi, garchi bu mamlakat yadro quroliga ega boʻlmagan yagona davlat boʻlsa-da, uranni qurol darajasiga yaqin boyitgan.
Yakshanba kuni Tramp AQSH Hormuz boʻgʻozida qolib ketgan kemalarga ega mamlakatlarga yordam berishini eʼlon qildi.
"Eron, Yaqin Sharq va Qoʻshma Shtatlar manfaati uchun biz bu mamlakatlarga ularning kemalarini ushbu cheklangan suv yoʻllaridan xavfsiz olib chiqishimizni aytdik, shunda ular oʻz ishlarini erkin va qobiliyatli tarzda davom ettira oladilar", dedi u ijtimoiy tarmoqdagi postida qaysi mamlakatlar ekanligini aniqlashtirmagan holda.
Tramp "Ozodlik loyihasi" deb nomlagan bu jarayon dushanba kuni boshlanishini aytdi va agar unga aralashilsa, aralashuv "kuch bilan hal qilinishi kerak boʻladi" deb qoʻshimcha qildi.
Eron fevralda urush boshlanganidan beri boʻgʻoz orqali harakatni jiddiy cheklab qoʻygan. AQSH ham Eron portlariga dengiz blokadasini joriy qilgan.
Shanba kuni Tramp Vashington Eronning soʻnggi tinchlik taklifini qabul qilganini tasdiqladi.
Truth Social’dagi qisqa postida AQSH prezidenti shunday yozdi: "Eron bizga yuborgan rejani tez orada koʻrib chiqaman, ammo bu maqbul boʻlishini tasavvur qila olmayman, chunki ular soʻnggi 47 yil davomida insoniyatga va dunyoga qilgan ishlari uchun yetarlicha katta narx toʻlamaganlar".
Oʻsha kuni Florida shtatining Palm-Bich shahrida jurnalistlarga gapirarkan, u "kelishuv konsepsiyasi haqida" aytilganini va "ular menga hozir aniq matnni berishadi" deb qoʻshimcha qildi.
BBCning Eron ichidagi nishonlarga harbiy zarbalar yangilanishi mumkinmi degan savoliga Tramp bu "ehtimoliy" ekanligini aytdi.
"Agar ular oʻzlarini yomon tutishsa. Agar ular yomon ish qilsalar", dedi u. "Lekin hozircha koʻramiz".
AQSH prezidenti mojarodan butunlay chiqib ketishga moyil emasdek tuyuldi va "biz ketmaymiz" va "biz buni qilamiz, shunda hech kim ikki yoki besh yildan keyin qaytib kelishi shart emas" dedi.
Eronning davlatga aloqador agentliklari Tehronning soʻnggi taklifi ikki oylik sulhni nazarda tutuvchi AQSHning toʻqqiz bandlik rejasiga javob ekanligini aytdi.
Tramp juma kuni AQSH Kongressi aʼzolariga maktub yozib, urushni qonuniy tasdiqlash uchun muddatga rioya qilish shart emasligini taʼkidladi, chunki sulh 8 aprelda kuchga kirganidan beri mojaro "tugatilgan" va har qanday bunday majburiyat boʻyicha vaqt toʻxtatilgan.
Uning taʼkidlashicha, Eron portlarining davom etayotgan blokadasi mojaroning davom etishini anglatmaydi.
Qonunga koʻra, AQSH prezidenti harbiy harakatlar haqida qonunchilarni xabardor qilganidan keyin 60 kun ichida Kongressning roziligini olishi yoki harbiy harakatlarni toʻxtatishi shart.
Juma kuni Tramp 2 mart kuni Eronga qarshi zarbalar haqida Kongressni rasman xabardor qilganidan beri 60-kun edi, bu AQSH va Isroil hujumlarini boshlaganidan ikki kun oʻtib sodir boʻlgan.
Juma kuni bir qator ommaviy chiqishlarida Tramp yana "Eron hech qachon yadro quroliga ega boʻla olmaydi" degan gapini takrorladi.
Eron bomba yaratishga intilayotganini bir necha bor rad etib, oʻz dasturini faqat tinch maqsadlarda ekanligini aytadi, garchi bu mamlakat yadro quroliga ega boʻlmagan yagona davlat boʻlsa-da, uranni qurol darajasiga yaqin boyitgan.
Trampning soʻnggi izohlari AQSH qonunchilari, jumladan uning Respublikachilar partiyasining baʼzi aʼzolari ham koʻpchilik qimmat, murakkab va noaniq maqsadlarga ega urush deb hisoblayotgan narsadan ochiqchasiga norozilik bildirayotgan bir paytga toʻgʻri keldi.
Missuri shtatidan Respublikachi senator Josh Houli Tramp maʼmuriyatini kuchlarni mojarodan olib chiqishni boshlashga chaqirdi va urush davom etishi uchun Kongressning roziligi zarurligini taʼkidladi.
"Men buni haqiqatan ham xohlamayman", dedi Houli. "Men uni tugatmoqchiman".
Boshqa bir Respublikachi senator, Alyaskadan Liza Murkovski – Trampning taniqli tanqidchisi – operatsiyaning muvaffaqiyatiga va har qanday potentsial muzokaralarga shubha bildirdi.
"Maʼmuriyat davom etayotgan muzokaralarga ishora qilishi mumkin boʻlsa-da, joylardagi voqealar va Tehrondan kelayotgan ritorika boshqa hikoyani aytadi", dedi u.
"Ammo agar AQSH birdaniga va muddatidan oldin chekinsa, biz ularning muhim imkoniyatlarini deyarli saqlab qolamiz."
"Va bu men olishga tayyor boʻlmagan xavflar. Ammo javob yana bir cheksiz urush uchun boʻsh chek emas", deya qoʻshimcha qildi Murkovski.
Mənbə: BBC News
