AQSH Kongressining ikki yuqori martabali respublikachi a’zosi Pentagonning Germaniyada joylashgan 5 ming nafar amerikalik askarni olib chiqish qarorini tanqid qildi. Ularning fikricha, bu harakat xavfsizlikka tahdid solib, Rossiyaga noto‘g‘ri signal berishi mumkin.
Senat va Vakillar palatasining qurolli kuchlar qo‘mitalariga raislik qiluvchi Rojer Uiker va Mayk Rojersning ta’kidlashicha, bu qo‘shinlar olib chiqish o‘rniga, sharqqa yaqinroq joylashtirilishi kerak.
Pentagon vakili Shon Parnel juma kuni bu qaror chuqur tahlil va hududdagi sharoitlarni hisobga olgan holda qabul qilinganini ma’lum qildi.
Shanba kuni Prezident Donald Tramp qo‘shimcha qisqartirishlar bo‘lishi mumkinligini aytdi, ammo tafsilotlarni oshkor qilmadi. Hozirda Germaniyada 36 mingdan ortiq AQSH harbiylari xizmat qilmoqda.
Germaniya mudofaa vaziri Boris Pistorius DPA axborot agentligiga bergan intervyusida Pentagonning bu qarori "kutilgan"ligini bildirdi. U shuningdek, "Yevropada, xususan Germaniyada amerikalik askarlarning mavjudligi bizning va AQSH manfaatlariga mos keladi", deya ta’kidladi.
NATO harbiy alyansi Vashingtondan izoh kutayotganini ma’lum qildi.
Uiker va Rojers qo‘shma bayonotida "AQSH brigadasini Germaniyadan olib chiqish qaroridan juda xavotirda" ekanliklarini bildirishdi, ayniqsa Yevropa ittifoqchilari mudofaaga ko‘proq mablag‘ ajratishga intilayotgan bir paytda.
"Yevropadagi AQSH harbiy mavjudligini muddatidan oldin qisqartirish, bu imkoniyatlar to‘liq amalga oshirilmasdan turib, xavfsizlikka putur yetkazishi va Vladimir Putinga noto‘g‘ri signal berishi mumkin", deyiladi bayonotda. "Qo‘shinlarni qit’adan butunlay olib chiqish o‘rniga, bu 5 ming AQSH askarini sharqqa ko‘chirish orqali Yevropada kuchli to‘xtatuvchi omilni saqlab qolish Amerika manfaatlariga mos keladi."
Vakillar palatasi qurolli kuchlar qo‘mitasining yuqori martabali demokrat a’zosi Adam Smitning aytishicha, bu qaror "AQSHning izchil milliy xavfsizlik siyosati, strategiyasi yoki tahliliga asoslanmagan", balki "siyosiy qasos olishga intilayotgan prezidentning xafa bo‘lgan his-tuyg‘ulariga" asoslangan.
Biroq, shu qo‘mitaning respublikachi a’zosi Kley Xiggins ma’muriyatning bu harakatini qo‘llab-quvvatlagan holda, Kongressning yuqori palatasidagi vaqtni behuda sarflashni tanqid qildi.
"5 ming amerikalik askarni mag‘rur nemislardan olib chiqish. Balki ularga Senatni yuborishimiz kerakdir", deb yozdi u X ijtimoiy tarmog‘ida. "Bu yaxshiroq mos keladi va G‘arbiy Yevropa Qirollik Filibuster Ligasi tomonidan juda yaxshi himoyalangan bo‘lardi."
Vashingtonning bu harakati Trampning Germaniya kansleri Fridrix Mersni davom etayotgan urushda AQSHni Eron muzokarachilari tomonidan "kamsitilgan" deb aytgani uchun tanqid qilganidan keyin sodir bo‘ldi.
Germaniyadagi AQSH harbiy kontingenti Yevropadagi eng yirigi bo‘lib, Italiyadagi 12 ming va Buyuk Britaniyadagi 10 ming askardan ancha ko‘pdir.
Shanba kuni qo‘shinlarni olib chiqish haqida so‘ralganda, Tramp: "Biz ancha qisqartiramiz, 5 mingdan ham ko‘proq qisqartiramiz", dedi.
Tramp shuningdek, AQSH qo‘shinlarini Italiya va Ispaniyadan ham olib chiqishni taklif qilgan.
O‘tgan yili Vashington Trampning AQSH harbiy majburiyatini Yevropadan Hind-Tinch okeani mintaqasiga o‘tkazish rejasining bir qismi sifatida Ruminiyadagi qo‘shinlar sonini kamaytirishga qaror qilgan edi.
Hozirda 32 a’zoli NATO alyansi ichida AQSHning so‘nggi qarori tashkilotni zaiflashtirishi mumkinligi haqida xavotirlar kuchaymoqda.
"Transatlantik hamjamiyat uchun eng katta tahdid uning tashqi dushmanlari emas, balki alyansimizning davom etayotgan parchalanishidir", deb ogohlantirdi Polsha Bosh vaziri Donald Tusk shanba kuni. "Biz bu halokatli tendensiyani bartaraf etish uchun barcha choralarni ko‘rishimiz kerak", deya qo‘shimcha qildi u.
Tramp avvalroq Germaniyani "qarzga botgan" deb ayblagan edi, chunki uning harbiy xarajatlari NATOning YaIMning 2 foizi miqdoridagi maqsadidan ancha past edi. Bu sobiq kansler Olaf Shols va Mers hukumatlari davrida o‘zgardi, hozirda Germaniya 2027 yilda mudofaaga 105,8 milliard yevro (91 milliard funt sterling) sarflashi kutilmoqda.
Umuman olganda, Germaniyaning mudofaa xarajatlari YaIMning 3,1 foiziga yetishi kutilmoqda, bunda Berlinning Ukrainaga Rossiya qo‘shinlariga qarshi kurashda ko‘rsatayotgan yordami kabi boshqa mudofaa fondlari ham hisobga olinadi.
Shanba kuni X ijtimoiy tarmog‘ida NATO vakili Ellison Xart alyans AQSH bilan qo‘shinlarni olib chiqish qarorining tafsilotlarini tushunish uchun ishlayotganini aytdi, bu esa "Yevropa mudofaaga ko‘proq sarmoya kiritishda davom etishi va umumiy xavfsizligimiz uchun mas’uliyatning katta qismini o‘z zimmasiga olishi zarurligini ta’kidlaydi".
"O‘tgan yili Gaagadagi NATO sammitida ittifoqchilar YaIMning 5 foizini sarmoya kiritishga kelishib olganlaridan beri biz allaqachon yutuqlarni ko‘rmoqdamiz."
Tramp va Mers o‘rtasidagi so‘nggi tortishuv Germaniya kanslerining dushanba kuni talabalarga bergan "amerikaliklarda aniq strategiya yo‘q" degan izohlari bilan boshlandi. U "butun millat" Eron tomonidan "kamsitilayotganini" qo‘shimcha qildi.
Bunga javoban Tramp o‘zining Truth Social platformasida Mersning "Eronning yadro quroliga ega bo‘lishi yaxshi" deb o‘ylashini va "nima haqida gapirayotganini bilmasligini" aytdi.
Shundan so‘ng tez orada AQSH qo‘shinlarini olib chiqish haqida e’lon qilindi, Pentagonning ta’kidlashicha, bu qaror Mudofaa vaziri Pit Xegsethdan kelgan.
"Biz qo‘shinlarni olib chiqish keyingi olti-o‘n ikki oy ichida yakunlanishini kutamiz", deya qo‘shimcha qildi vakil Shon Parnel.
Mənbə: BBC News
