Tayvan Prezidenti Lay Ching-te Esvatini davlatiga tashrif buyurdi. Bu tashrif uning hukumati Xitoyning Afrika davlatlariga bosimi tufayli avvalgi safari bekor qilinganini e’lon qilganidan bir necha kun o‘tib amalga oshdi.
Esvatini Tayvanning Afrikadagi yagona diplomatik hamkoridir. Prezident Layning so‘zlariga ko‘ra, bu tashrif "diplomatik va milliy xavfsizlik guruhlarining bir necha kunlik sinchkovlik bilan tashkil etilgan ishlari" natijasida amalga oshgan, biroq u mamlakatga qanday yetib borgani haqida batafsil ma’lumot bermadi.
Xitoy bu tashrifni "yashirincha qochib ketishga urinishga o‘xshash kulgili holat" deb atadi. Pekin Tayvanni o‘z hududining bir qismi deb biladi va uning boshqa davlatlar bilan mustaqil aloqalar o‘rnatishga haqqi yo‘q deb hisoblaydi.
Tarqalgan suratlarda Lay Ching-te Esvatini Bosh vaziri Rassel Dlamini tomonidan faxriy qorovul safi oldidan o‘tayotganda kutib olinayotgani aks etgan. Tayvan prezidenti devonining ma’lum qilishicha, delegatsiya tarkibida tashqi ishlar vaziri Lin Chia-lung va Milliy xavfsizlik kengashi maslahatchisi Aleks Xuan ham bor.
Bu safargi tashrif haqida ikki hukumat ham oldindan e’lon qilmagan edi. Dastlabki rejalarga ko‘ra, tashrif 22-26-aprel kunlari Esvatini qiroli Msvati III taxtga o‘tirganining 40 yilligini nishonlash uchun mo‘ljallangan edi. Biroq Tayvan Seyshel orollari, Mavrikiy va Madagaskar Xitoy bosimi tufayli Lay samolyotining o‘z havo hududlaridan o‘tishiga ruxsatnomalarni bir tomonlama bekor qilganini aytganidan so‘ng, tashrif qoldirilgan edi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifasida Lay shunday yozdi: "Tayvan tashqi bosimlardan hech qachon qo‘rqmaydi. Bizning qat’iyatimiz va majburiyatimiz Tayvan qanday qiyinchiliklarga duch kelmasin, dunyo bilan hamkorlikni davom ettirishini tushunishga asoslanadi."
Boshqa bir postida u Esvatinini "turli diplomatik va iqtisodiy bosimlarga qaramay qat’iyat bilan turgani, Tayvanning xalqaro o‘rni uchun aniq harakatlar bilan ovoz bergani" uchun maqtadi.
"Umid qilamanki, bu tashrif iqtisodiy, qishloq xo‘jaligi, madaniy va ta’lim aloqalarini mustahkamlash orqali Tayvan va Esvatini o‘rtasidagi do‘stlikni yanada chuqurlashtirishga, shuningdek, Tayvanning xalqaro hamkorligini rivojlantirishga hissa qo‘shadi", dedi u.
Tayvan prezidenti devonining ma’lum qilishicha, Layning Esvatinidagi dasturida qirol Msvati III bilan ikki tomonlama muzokaralar va bojxona bo‘yicha kelishuv imzolash ko‘zda tutilgan.
Ilgari Svazilend nomi bilan tanilgan Esvatini Tayvan bilan diplomatik aloqalarga ega bo‘lgan atigi 12 ta kichik davlatdan biridir. Bu aloqalarni saqlab qolish Tayvan hukumati uchun ustuvor vazifa hisoblanadi.
Xitoy ko‘p yillar davomida mamlakatlarga Tayvan bilan diplomatik aloqalarni uzish uchun bosim o‘tkazib keladi.
Layning Esvatiniga tashrifidan so‘ng, Pekin tashqi ishlar vazirligi uni "xalqaro masxaraboz" deb atadi.
"Demokratik Progressiv Partiya hukumati tashqi kuchlar bilan qanday til biriktirmasin yoki qanday shaklda 'boshqalarning sodiqligini sotib olmasin', bu barchasi befoyda urinish bo‘lib, Tayvanning Xitoyning bir qismi ekanligi haqidagi haqiqatni o‘zgartira olmaydi", dedi vazirlik Lay partiyasiga ishora qilib.
Pekin, shuningdek, Esvatinini "tarixning umumiy tendensiyasini aniq ko‘rishga" va "bir hovuch 'Tayvan mustaqilligi' separatichilari uchun olovdan kashtan olib bermaslikka" chaqirdi.
Juma kuni Xitoy Esvatinidan tashqari barcha Afrika davlatlari uchun tariflarni bekor qildi.
Mənbə: BBC News
